2025 Su Ürünleri Sektörü: Avcılık, Üretim ve Desteklerde Yeni Dönem
Güney Marmara ve Kuzey Ege bölgelerindeki balıkçılar için 1 Eylül 2025’te başlayan av sezonunun sona ermesi yaklaşırken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verileriyle sürdürülebilirlik odaklı çalışmalar devam ediyor. Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, denizler ile iç sular için avcılığın ilkelerinin uygulanmasını ve teşviklerin sürdürülmesini ön planda tutuyor.
Geçen yıl su ürünleri ihracatı bakımdan miktar 288 bin ton, değer ise 2,24 milyar dolar olarak kaydedildi. Dış ticaret fazlası ise 1,87 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye, ihracatını 92 ülkeye yayarken son beş yılda bu alanda %100’lük bir artış elde etti. Balıkçı gemilerinin İzleme Sistemi kapsamında 12 metre ve üzeri boydaki gemilerin faaliyetleri izlenerek avcılıkla ilgili veriler toplanıyor.
Su ürünleri üretim verileri üçer aylık dönemler halinde kaydediliyor: yetiştiricilik, iç su ve deniz ürünleri avcılığı için. Ayrıca Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticareti Sözleşmesi kapsamındaki türlerin ticaretiyle ilgili işlemler de yakından takip ediliyor.
Denizlerden 416 bin metrekarelik hayalet ağ temizliği faaliyetleriyle ekosistem üzerindeki baskılar azaltılıyor. Geçen yıl 207 bin 371 denetim yapılırken, 550 ton su ürününe, 2 bin 394 av aracına ve 84 balıkçı gemisine el konuldu. Üretim planlamasında alabalık, çipura, levrek, Türk somonu ve Akdeniz midyesi ile avcılıkta ise 11 tür temel alınıyor. Sözleşmeli Su Ürünleri Yetiştiriciliği kapsamında 39 sözleşme yürütüldü.
Balıklandırma amacıyla kuluçka dönemi üretimleriyle ekonomik ve ekolojik açıdan önemli türler için 83 milyon 746 bin 240 yavru balık deniz ve iç sulara bırakıldı. Ayrıca alıcı ortamlarda su kalitesi izlemeleri yapılarak yapay resif alanları oluşturuldu. Tarım ve Orman Bakanlığı, 438 milyon metrekarelik alanı tarayarak 416 bin metrekare hayalet ağ ve 32 bin 61 av aracını sudan temizledi; temizlenen araçlar sayesinde yaklaşık 1 milyon 448 bin sucul canlının zarar görmesi önlendi.
Deprem bölgelerindeki su kaynaklarının balıklandırılması için özel projeler yürütüldü. Adana, Elazığ ve Şanlıurfa’da bulunan tesislerde ekonomik ve ekolojik açıdan önemli türlerde 48 milyon 886 bin 100 yavru üretildi ve deprem bölgesindeki su kaynaklarına bırakıldı.
50 milyon balon balığının ekosisteme girişi engellendi ve su ürünleri yetiştiriciliği desteğiyle 461 yetiştiricinin 80,2 ton ürünü için destekleme ödemeleri yapıldı. İç sularda faaliyet gösteren balıkçı gemileriyle denizlerde 12 metreden küçük ruhsatlı balıkçı gemisi sahipleri için toplam 15 bin 190 destek ödemesi gerçekleştirildi. Ayrıca balıkçı kadınlar için yüzde 35 oranında ek destek sağlandı.
Müsilajın etkilediği Marmara Denizi kıyılarındaki Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ ve Yalova bölgelerinde 3 bin 477 balıkçı gemisi için ilave destek ödemesi uygulandı. İstilacı balon balığı türünün yoğunluğunu azaltmak amacıyla 2025 yılında avlanan 291 bin 547 balık için ek ödeme yapıldı ve bu sayede 2020’den bu yana yaklaşık 50 milyon balığın ekosisteme girişi engellendi. Su ürünleri sigortası kapsamında ise 314 poliçe düzenlenerek hasar tazminatları karşılandı.