Afarkenin İçsel Dalgası: Afar Bölgesi ve Kıtaların Yeni Şekillenmesi

Afar Bölgesi, Afrika kıtasının güneydoğusunda, Afrika, Somali ve Arap levhalarının kesişim noktasında yer alır. Yer kabuğunun derinliklerinden yükselen magma, kabuğu zorlar ve yeni yarıklar oluşturarak sürekli bir çatırdama süreci başlatır. 2005 yılında ortaya çıkan 60 kilometrelik yarık ile bu hareketin ölçülebilir boyutu netleşti. O dönemde Afar’da ardı ardına gelen depremler, Dabbahu Yanardağı’nın patlamasına zemin hazırladı ve dünya yüzeyinde 60 kilometre uzunluğunda, yaklaşık 8 metre genişliğinde devasa bir çatlak belirdi. Uydu verileri, levhaların kısa süre içinde yaklaşık 8 metre birbirinden uzaştığını gösterdi. Normalde milyonlarca yıl sürebilecek bir hareket, şaşırtıcı bir hızla sadece birkaç günde gerçekleşti. Yaklaşık 6300 kişi tahliye edildi; yüzlerce hayvan yaşamını yitirdi. Bu olay, bilim insanları için bir dönüm noktası olarak kayda geçti; çünkü karada gözle görülebilir derecede bir levha ayrılması ilk kez belgelenmişti.

Afrika’nın geleceği: Yeni bir okyanus Bilim insanları, Somali Levhası ile Nubian Levhası arasındaki kırılmanın sürdüğünü belirtiyorlar. Bu ayrışma yılda sadece birkaç milimetre olsa da, milyonlarca yıl içinde büyük değişimlere yol açacak. Afar Bölgesi’nde zemin çökmeye başlamış durumda ve bir gün Hint Okyanusu ile Kızıldeniz’den gelen suların bölgeyi doldurması yüksek olasılıkla kaçınılmaz görünüyor. Bu senaryo gerçekleşirse Afrika ikiye ayrılacak ve Doğu Afrika, yeni bir kara parçası – hatta yeni bir kıta – olarak ortaya çıkacak.

Yeryüzü değişimini sürdürüyor Bu süreç, dünyanın doğal döngüsünün parçası olarak değerlendirilir. Geçmişte kıtalar Pangea adı verilen devasa bir kara kütlesiydi; milyonlarca yıl süren ayrışmalar sonucunda yeni okyanuslar oluştu. Bugün yaşadığımız süreç de dünyanın kendini yeniden yapılandırma döngüsünün bir devamı olarak görülüyor. Bilim insanları bu ayrışmayı bir felaket değil, yeni bir doğum olarak tanımlıyor: Karşılaşan iklim koşulları ve ekosistemler, yeni okyanusal ve kıtasal doygunluklar doğuracak.