Anayasa Mahkemesi’nin 3600 Ek Gösterge Kararına İlişkin Ayrıntılı Karar Analizi

Giriş ve Dava Süreci

Türkiye'de, Anayasa Mahkemesi’nin Resmi Gazetede yayımlanan tarihi kararına göre, Ankara’da faaliyet gösteren bir devlet memuru, kendisine tanınmayan 3600 ek gösterge hakkı nedeniyle yasal yollara başvurdu. Bu memur, özellikle "Genel İdare Hizmetleri Sınıfı" unvanına sahip olup, ek göstergeden faydalanamama durumu üzerine mahkemeye başvurdu.

İlgili mahkeme olan Ankara 18. İdare Mahkemesi, söz konusu uyuşmazlığın çözümünde, uygulanmakta olan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. Mahkeme, özellikle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 1 Temmuz 2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle eklenen geçici 47. Maddenin 1. fıkrasını inceleyerek, iptal talebinde bulundu.

İptal Talebinin Nedenleri ve Dayanaklar

Başvuru dilekçesinde, memurların aynı mevzuat kapsamında, farklı tarihlerde gerçekleştirilen sınavlar ve atamalar sonucunda, hiçbir kusur ve sorumluluğu olmaksızın farklı ek gösterge rakamlarından yararlandırılmalarının makul ve adil bir gerekçeye dayanmadığı belirtildi. Bu durumun, hukuki eşitlik ve adalet ilkeleriyle bağdaşmadığı, farklı tarihlerde atananların farklı haklara sahip olmasının ise eşitlik ilkesine aykırı olduğu ifade edildi.

Mahkemenin Karar ve Gerekçeleri

Yüksek Mahkeme, oy birliğiyle aldığı kararla, düzenlemenin iptaline karar verdi. Kurala göre, çeşitli devlet kurumları ve kamu kuruluşlarındaki uzman kadrolarında bulunanların ek gösterge hakları belirlenmiş olup, bu düzenlemeyle farklı kurum ve unvanlara göre farklı gösterge rakamları öngörülmüştür.

Örneğin, Diyanet İşleri Başkanlığı, bağımsız genel müdürlükler, büyükşehir belediyeleri ve ilçe belediyelerindeki müfettişler, adalet uzmanları, seçim uzmanları, millî savunma uzmanları gibi birçok unvanda çalışanların, bulundukları derecelere göre 1450 ila 4200 ek gösterge rakamlarından yararlanması planlanmıştır. Ayrıca, gelir uzmanları, il istihdam uzmanları, mali hizmetler uzmanları, vergi istihbarat uzmanları, içişleri bakanlığı planlama uzmanları, il göç uzmanları, ürün denetmenleri, gümrük ve ticaret denetmenleri, sosyal güvenlik denetmenleri ve defterdarlık uzmanları gibi çeşitli meslek gruplarını da kapsayan düzenlemeler mevcuttur.

Yasal Şartlar ve Eşitsizlik

İptal edilen maddelere göre, bu unvan ve kadrolara atanan memurların, ek gösterge haklarından faydalanabilmesi amacıyla, en az üç yıl yükseköğretim mezunu olmaları ve atamalarının 15 Ocak 2023 tarihinden önce yapılmış olması şartı getirilmiştir. Bu düzenlemeyle, 15 Ocak 2023 sonrası atanan memurların, aynı haklardan yararlanması engellenmiş ve farklı muameleye tabi tutulmuştur.

Kurala ilişkin gerekçede, bu farklı muamelelerin nesnel ve makul bir temele dayanmadığı vurgulanmış ve bu durumun Anayasa’nın eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, söz konusu düzenlemenin, mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu tespit edilerek, iptal edilmesine hükmedilmiştir. İptal hükmü, yürürlüğe girdikten sonra 6 ay içerisinde uygulanmaya başlanacaktır.