Azot Gübrelemesinin Tropikal Orman Biyokütlesi Üzerindeki Etkisi: Genç İle Yaşlı Ekosistemlerin Farklı Tepkileri

Orman ekosistemlerinde azot ve fosforun uygulanmasıyla ilgili dört yıl süren bir çalışma, Panama kanal havzasındaki farklı yaşlarda ormanlarda gübrelemenin etkisini derinlemesine inceledi. Meralarını andıran alanlarda başlayan izleme süreci, 1 yıl öncesine kadar mera olan bölgelerde azotla zenginleştirilmiş ağaç biyokütlesinde dramatik bir artış gözlemledi; genç ormanlarda bu artış yüzde 95’i bulurken, daha yaşlı sahalarda yükselme oranı %48 olarak kaydedildi. Gelişen ormanlarda azotun büyümeyi önemli ölçüde desteklediği, fosforun ise benzer bir etki yaratmadığı belirlendi. Ancak yaşlandıkça bu yanıt güç kaybetti ve ek azota karşı daha az tepki verildi.

Çalışma, STRI’nin liderliğinde yürütülen dört yıllık bir izleme programı kapsamında ağaçlar ile odunsu sarmaşıkların büyümesini takip ederek, tropikal yağmur ormanlarının karbon depolama kapasitesini netleştirmeye odaklandı. Ülke çapında farklı deneme alanlarında azot ve fosfor/onların birlikte kullanıldığı gübreler uygulandı ve her yıl üç aylık periyotlarda ağaç gövde çapı ölçümleriyle üst biyokütle ve karbon stokları hesaplandı. Azot özellikle genç ormanlarda büyümeyi iki katına çıkarma eğilimindeydi, fosforun benzer bir etkisi göstermediği görülürken, daha yaşlı ekosistemler bu yeni azot girdisine karşı daha az duyarlı çıktı.

Araştırmacılar, tropikal yağmur ormanlarında ağaçlar kesildiğinde toprağın bozulduğunu ve azot ile fosfor gibi temel besin maddelerinin hızla tükenebildiğini vurguluyor. Bu besin kaybı, ormansızlaşmadan yıllar sonra bile etkisini sürdürebiliyor. Bununla birlikte çözüm önerisi olarak doğrudan geniş alanları gübrelemek yerine, atmosferden gelen azotu besin maddesine dönüştürebilen azot bağlayan bitki türlerinin teşvik edilmesi öne sürülüyor. Agua Salud projesinin direktörü Jefferson Hall, bu tür ağaç türlerini dikmenin doğal azot sistemi güçlendirmede en uygulanabilir yol olduğunu ifade etti.

Woodwell Climate Research Center’dan kıdemli bilim insanı Richard Birdsey ise çalışmanın tropikal ormanlarda besin tükenmesine dair uzun süredir bilinen gözlemleri deneysel olarak doğruladığını belirtti. Birdsey’e göre toparlanan tropikal ormanlar, yıllık yaklaşık 2,5 petagram karbonu depolayarak küresel karbon yutağının en önemli unsurlarından biri konumunda.