Banu Mushtaq, ‘Kalp Lambası’ Kitabıyla Uluslararası Booker Ödülü’nü Kazandı

Uluslararası Edebiyat Dünyasında Bir İlk: 'Kalp Lambası'

İngiltere’de düzenlenen prestijli Uluslararası Booker Ödülü, bu yıl tarihinde ilk kez bir kısa öykü derlemesine verildi. Bu önemli başarı, Kannada dilinde yazılmış ve Banu Mushtaq tarafından kaleme alınmış olan 'Kalp Lambası' adlı esere ait. Bu eser, Güney Hindistan’daki kadınların yaşam mücadelelerini ve günlük hayatta karşılaştıkları zorlukları anlatan 12 kısa öyküden oluşuyor ve ödüle layık görülen ilk Kannada dilinde yazılmış kitap olma özelliğini taşıyor.

Yazar Banu Mushtaq ve çevirmen Deepa Bhasthi, bu özel ödülle birlikte Hintli yazarlar ve çevirmenler arasında önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor. Mushtaq, 2016 yılında kazandığı Uluslararası Booker Ödülü ile ödüllendirilen altıncı kadın yazar olurken, Bhasthi ise bu ödülü kazanan ilk Hintli çevirmen ve toplamda dokuzuncu kadın çevirmen olarak edebiyat tarihine geçiyor. Bhasthi, bu başarının Güney Asya dillerinden yapılan çevirilere olan ilgiyi artıracağına inandığını dile getiriyor.

Kabul konuşmasında Mushtaq, okuyucularına teşekkür ederek, sözlerine şu şekilde devam etti: "Bu kitap, hiçbir hikayenin küçük olmadığına, insan deneyiminin her parça ve ipliğin, bütünün derinliğini taşıdığına dair güçlü bir inançtan doğdu. Günümüzde, dünyamızda sık sık bölünmeler yaşanırken, edebiyat, birkaç sayfada da olsa, kalplerimizde ve zihinlerimizde birlikte yaşamanın ve anlamanın temel taşı olmaya devam ediyor."

Ödül Töreni ve Jüri Değerlendirmeleri

Ödül, Londra’daki ünlü Tate Modern sanat merkezinde gerçekleştirilen görkemli bir törenle sahiplerini buldu. Törenin sunucusu ve çok satan yazar Max Porter, jüri başkanı sıfatıyla yaptığı konuşmada, çevirinin böylesine radikal ve özgün bir sanat formu olduğunu vurguladı. Porter, jüri üyeleri arasında ortaya çıkan takdir ve beğeni duygusunun kendisine büyük bir keyif verdiğini belirtti.

Porter, kitabı şöyle tanımladı: "Bu canlı, yoğun ve yaşamı kutlayan öyküler, Kannada dilinden yüzyılların birikimiyle yükseliyor; aynı zamanda farklı dil ve lehçelerin sosyo-politik zenginliğini kucaklıyor. Kadınların yaşamlarına, üreme haklarına, inançlara, kast sistemine, iktidar ve baskıya dair derin ve cesur anlatımlar içeriyor."

Ödüle aday gösterilen toplam beş kitap arasında, 1990 ile 2023 yılları arasında kaleme alınmış öykülerin yer aldığı eser, jüriyi etkileyen güçlü ve özgün anlatımlar barındırıyor. Bu seçkin çalışma, çevirmen Deepa Bhasthi’nin özenli seçimi ve küratörlüğüyle hayat buldu ve Güney Hindistan’ın çok dilli doğasını başarıyla yansıtmayı başardı.

Bhasthi, yaptığı açıklamada, çeviride bölgesel dillerin ve kültürel çeşitliliğin korunmasına büyük önem verdiğini ifade etti. Ayrıca, yazar ve aktivist kimliğiyle tanınan Banu Mushtaq, pazar günü gerçekleşen kısa liste açıklama etkinliğinde yaptığı konuşmada, öykülerin temelinde kadınların yaşadığı zorluklar ve direnişlerin yattığını vurguladı: "Bu hikayeler, din, toplum ve politika tarafından dayatılan sorgusuz sualsiz itaat kültürünü, kadınların insanlık dışı muamele ve zulümlerle karşı karşıya kalışını ve onları yalnızca nesneleştiren sistemleri anlatıyor."

Ödül ve Paylaşım Detayları

Toplam 50 bin sterlinlik (yaklaşık 2,61 milyon Türk Lirası) ödül, yazar ve çevirmen arasında eşit olarak bölüşülecek. Bu ödül, her yıl sonbaharda düzenlenen ve İngilizce kurgu alanındaki en prestijli ödüllerden biri olan Booker Ödülü'nün kardeşi olarak, çeviri edebiyatını teşvik etmeyi amaçlıyor. Böylece, farklı dillerdeki edebi eserlerin uluslararası platformda daha fazla tanınıp değer kazanması sağlanıyor.