Beyin Mikroskobik Damar Dinamiklerini Ölçen Yeni MR Tekniği: Yaş ve Hipertansiyonun Etkileri

USC ve Siemens Healthcare US iş birliğinin geliştirdiği yeni yöntem, damar boşluğu görüntüleme (VASO) ve arteriyel spin etiketleme (ASL) tekniklerini bir araya getirerek beynin mikro damarlarının genişleyip daralmasını ölçebiliyor. Bu yaklaşım, yaşayan bir insan beyninde şimdiye kadar erişilemeyen bir ölçüm kapasitesi sunuyor.

Los Angeles’taki USC’de görev yapan nöroloji uzmanı Danny Wang, atardamar titreşimlerinin beynin doğal pompası gibi işlev gördüğünü belirterek, “Sıvı hareketini yönlendirir ve atıkları temizler” dedi. Bu durum, küçük damarların yaşa ve damar hastalıkları risk faktörlerine bağlı olarak nasıl değiştiğini gösterebilme açısından büyük önem taşıyor.

Çalışmada 11 genç katılımcı (20’li ve 30’lu yaşlar) ile 12 yetişkin katılımcı (50’li ve 60’lı yaşlar) incelendi. Elde edilen sonuçlar, yaş ilerledikçe beyaz madde içindeki nabızların hızında artış olduğunu ortaya koydu. Özellikle hipertansiyonu olan bireylerde bu değişimlerin daha belirgin olduğu görüldü.

Beyaz madde, sinir liflerinden oluşan ve damar yapılarında yaşla birlikte değişime uğrayan bir bölge olarak öne çıkıyor. Ekip, zamanla damar yoğunluğundaki azalmayı, her nabzın basıncını eskisi kadar etkili biçimde dağıtamama ihtimaliyle ilişkilendiriyor. Bu durum, dış damarlar boyunca daha güçlü titreşimlere yol açabilir ve beyin-omurilik sıvısı (CSF) akışını yavaşlatabilir. CSF’nin bu süreçlerle bağlantılı olduğu düşüncesi, yaşlanma ve hastalık süreçlerini yakından inceliyor.

Simona Vegetti, çalışmanın yalnızca bilimsel araştırma için değil, klinik uygulamalar açısından da güçlü bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı. Ekip, bu yeni tekniğin arter titreşimlerini ve Alzheimer gibi hastalıklarla bağlantılı olabilecek mikrodamar hasarını test etmek için kullanılabileceğini öne sürüyor.

Çalışmanın sonuçları, hayvan modellerinde elde edilen bulgularla da uyum gösteriyor. USC’den Fanhua Guo, bu bulguların, büyük damar görüntülemeleriyle elde edilen veriler ile Alzheimer hastalığı ve yaşlanmaya bağlı mikrodamar hasarı arasındaki bağlantıyı tamamlayabileceğini ifade etti. Araştırma Nature Cardiovascular Research dergisinde yayımlandı.