BM’nin Mali Krizi ve Üye Ülkelerin Ödeme Yükümlülüklerindeki Kritik Denge
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, üye ülkelerin aidatlarını ödememesi nedeniyle kurumsal finansal bir sarsıntı riskine işaret etti. Gönderdiği mektupta, mali krizin derinleştiğini ve programların yürütülmesinin bu durumdan doğrudan etkilendiğini belirtti. Nakit akışının Temmuz ayına kadar tükenme ihtimaline dikkat çekerek, mevcut durumun geçmiş krizlerden çok daha farklı olduğunu vurguladı.
Bütçenin önemli bir kısmını finanse eden tahakkuk etmiş katkı paylarının ödenmemesi nedeniyle durumun son derece ciddi olduğuna dikkat çekildi. Sistemin bütünlüğünün BM kuralları kapsamındaki ödeme yükümlülüklerine bağlı olduğu hatırlatılarak, 2025 yılında borcun sadece yüzde 77’sinin ödenebildiği ve bu oranın rekor düzeyde ödenmemiş bakiye anlamına geldiği ifade edildi.
ABD'NİN ÇEKİLMESİ, EN AĞIR DARBE OLDU olarak tanımlanan süreçte, teşkilatın en büyük bağışçısı olan Amerika Birleşik Devletleri, düzenli bütçe payı ve barış gücü operasyonlarına katkı payı ödemeyi reddetti. ABD Başkanı Donald Trump, BM’nin “vergi mükelleflerinin dolarlarının israf edildiğini” savunarak çok sayıda uluslararası kuruluştan çekilmeyi seçti. 2025 yılına ait düzenli bütçe payını ödemeyen ABD, barış gücü operasyonları için öngörülen fonun yalnızca yüzde 30’unu karşılayabildi. Ayrıca 2024 ve 2025 aidatlarının da ödenmediği kaydedildi. İngiltere ve Almanya gibi diğer ülkelerin de dış yardımlarda yaptığı kesintiler, teşkilat üzerindeki baskıyı artırdı.
BM BİNALARI KALORİFERLERİ KAPATTI başlığıyla aktarılan kurallara göre, uygulanmayan bütçeler için harcanmamış paranın üye ülkelere iade edilmesi gerekmekteydi; bu durum ise nakit krizini daha da ağırlaştırdı. Genel Sekreter, bu kuralın "hiç almadıkları parayı geri vermek" anlamına geldiğini belirterek çifte darbe vurduğunu ifade etti. Mektubunda, “Tahsil edilmemiş fonlarla bütçeleri uygulayamayız veya hiç almadığımız fonları iade edemeyiz” şeklinde durumu özetledi. Sadece bu ay içinde 2026 yılı tahakkuklarının bir parçası olarak henüz tahsil edilmemiş 227 milyon doların iade edilmesi gerektiği açıklandı. Cenevre’deki genel merkezde ise tasarruf amacıyla merdivenler kapatıldı ve ısıtma düşürüldü; durumun aciliyetini bildiren uyarı levhaları tüm yerlere asıldı.