Çingene Kızı Mozaiğinin Kayıp Paneli Türkiye’ye İadesi – Zeugma’nın Yeniden Bütünleşmesi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, dünya arkeoloji mirasının en değerli parçalarından sayılan Zeugma Antik Kenti mozaiğiyle ilgili kayıp bir panelin yeniden ülkeye kazandırılmasına öncülük etti. Diplomasi ve bilimsel verilerin uyum içinde yürütülen çalışması sonucunda, dev taban mozaiğinin 13’üncü parçası ana vatanına kavuştu.

BİLİMSEL VERİLERİN IŞIĞI Gaziantep’in Nizip ilçesinde 1998’de gerçekleştirilen kurtarma kazılarıyla ortaya çıkan 9,25 × 13,50 metre büyüklüğündeki dev mozaiğin yüzeyinde, kaçak kazılar nedeniyle parçalar dağılmıştı. Çevrim içi bir müzayede platformunda görülen bir panelin, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay ile Dr. Djamila Fellague tarafından fark edilmesi, iade sürecinin hızlanmasına yol açtı. Uzmanların yaptığı teknik analizler, tessera renkleri, bordür düzeni ve eski döneme ait aşınma izi gibi bulguların ana mozaiğin orijinal yapısıyla yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koydu. Bu bulgular, iade dosyasının kilit kanıtlarını oluşturdu.

HUKUKİ DAYANAKLAR Türkiye’nin sunduğu bilimsel kanıtlar ve iki ülke arasındaki kültürel varlıkların korunmasına yönelik anlaşmalar kapsamında, ABD’deki ilgili kurumlar eşyaya el koydu. 2018’de Bowling Green State Üniversitesi’nden diğer 12 parçanın iadesiyle oluşan hukuki emsal, 13’üncü parçanın Türkiye lehine tescil edilmesini kolaylaştırdı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, konuyla ilgili olarak Chicago Başkonsolosluğu, Türk Hava Yolları ve bilim insanlarına teşekkür ederek, “Medeniyet mirasımıza dünyanın neresinde olursa olsun sahip çıkmaya devam edeceğiz,” ifadesini paylaştı.

TAŞINMA SÜRECİ Parça, Chicago’dan kalkan Turkish Cargo uçağıyla Türkiye’ye getirildi ve ilk olarak Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde incelemeye alındı. Buradaki uzman kontrollerinin ardından eser, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’ne nakledilecek. Uzun yıllar sonra kendi evine dönen bu önemli parça, mevcutta sergilenen “Çingene Kızı” mozaiği ile diğer 12 panelle birlikte antik döneme ait dev kompozisyonun tamamlayıcı parçası olarak sergilenmeye devam edecek.