D vitamini ve çocuklarda uyku: Seslerin ve sebeplerin yeniden ele alınması
Günümüzde çocuklarda da uyku sorunları sık karşılaşılan bir durum hâline gelmiştir. Genelde ilerleyen saatlerde geç yatmak, yatağa alışmada güçlük çekmek ve gece boyunca sık uykusuz kalmak öne çıkan meseleler arasındadır. Teknolojik cihazların uykuyu etkilediği düşünülse de bilim insanları D vitamini eksikliğinin de uyku düzenini bozabileceğini işaret etmektedir. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Lale Seren bu konuyla ilgili şu gözlemleri paylaşıyor:
Yaygın görülen sebepler Çocuklarda uyku problemlerinin çoğu, uygunsuz yatış saatleriyle bozulan uyku düzeni, yatmadan önce ekran kullanımı, kaygı veya ayrılık endişesi, burun tıkanıklığı, sıcak ortamda uyuma gerekliliği, geniz eti sorunları, alerjiler, reflü veya vitamin eksiklikleri gibi çeşitli fiziksel etmenlerden kaynaklanabilir.
ÖNEMLİ BİR UYARI Her çocukta uyku bozukluğunun D vitamini eksikliğiyle bağdaştırılmayacağını belirtmek gerekir. Uyku sorunları davranışsal, psikolojik veya başka fiziksel nedenlerden de ortaya çıkabilir. Bu nedenle çocuğunuzun D vitamini kan düzeyini bilmeden D vitamini takviyesi kullanmamalısınız. Doktor önerisiyle gerekli testler yaptırmak en güvenli yaklaşımdır.
Pek çok faydası var D vitamini yalnızca bir vitamin değildir; adeta bir hormon gibi işlev görerek kalsiyum ve fosforun emilimini destekler, kemik- diş gelişimini güçlendirir, bağışıklık sistemini kuvvetlendirir ve hücre büyümesini denetler. Ayrıca sinir-kas sistemi üzerinde de olumlu etkileri bulunur.
İşte gözden kaçan nokta D vitamini, beyin bölgelerini de uyku döngüsünü etkileyen mekanizmalara bağlayan besin olarak değerlendirilebilir. Düşük D vitamini seviyeleri, uyku süresinin kısalmasıyla sık ilişkilendirilmektedir ve bu durum uykuya geçişte güçlük, sık uyanma gibi sorunları tetikleyebilir. Melatonin uyku hormonu ve serotonin ise yeterli D vitaminiyle daha dengeli çalışır.
UYKU SORUNLARI D vitamini eksikliği nasıl anlaşılır? Bebeklerde raşitizm bulguları olarak ortaya çıkabilecek şekilde bıngıldağın geç kapanması, yürümede gecikme veya bacaklarda eğrilme gibi işaretler görülebilir. Ayrıca sık hastalanma, zayıf bağışıklık, büyüme-gelişimde duraklama ve okul başarısında düşüş gibi etkiler de ortaya çıkabilir. Ergenlikte ise halsizlik, yorgunluk ve kas ağrıları dikkat çekebilir.
Beslenme yeterli olmayabilir Somon, sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar ile yumurta sarısı, peynir gibi ürünler D vitamini kaynaklarıdır; ancak günlük ihtiyacın sadece bir kısmını karşılarlar. Özellikle kış aylarında güneşten yeterince faydalanılamadığında doktor kontrolünde takviye gerekebilir.
Fazlası zararlı D vitamini fazlası zehirlenmelere yol açabilir. Kandaki kalsiyum düzeyinin anormal artması, böbrek taşı riski, iştahsızlık, kusma ve halsizlik durumları görülebilir.
Güneş ışığı nasıl alınmalı? Güneş, en önemli D vitamin kaynağıdır. Öğle saatlerinde güneşlenme, D vitamini sentezi açısından idealdir ve melatonin ritmini düzenlemek için sabah ile öğle arasındaki sürelerde yeterli ışık almak önemlidir. Kollar ve bacaklar açıkta olacak şekilde genelde 15-20 dakika yeterli gelir. En yoğun güneş saatleri olan 11.00-15.00 aralığında korumalı ve kısa süreli maruz kalma önerilir.
Yaygın görülen sebepler Çocuklarda uyku problemlerinin çoğu, uygunsuz yatış saatleriyle bozulan uyku düzeni, yatmadan önce ekran kullanımı, kaygı veya ayrılık endişesi, burun tıkanıklığı, sıcak ortamda uyuma gerekliliği, geniz eti sorunları, alerjiler, reflü veya vitamin eksiklikleri gibi çeşitli fiziksel etmenlerden kaynaklanabilir.
ÖNEMLİ BİR UYARI Her çocukta uyku bozukluğunun D vitamini eksikliğiyle bağdaştırılmayacağını belirtmek gerekir. Uyku sorunları davranışsal, psikolojik veya başka fiziksel nedenlerden de ortaya çıkabilir. Bu nedenle çocuğunuzun D vitamini kan düzeyini bilmeden D vitamini takviyesi kullanmamalısınız. Doktor önerisiyle gerekli testler yaptırmak en güvenli yaklaşımdır.
Pek çok faydası var D vitamini yalnızca bir vitamin değildir; adeta bir hormon gibi işlev görerek kalsiyum ve fosforun emilimini destekler, kemik- diş gelişimini güçlendirir, bağışıklık sistemini kuvvetlendirir ve hücre büyümesini denetler. Ayrıca sinir-kas sistemi üzerinde de olumlu etkileri bulunur.
İşte gözden kaçan nokta D vitamini, beyin bölgelerini de uyku döngüsünü etkileyen mekanizmalara bağlayan besin olarak değerlendirilebilir. Düşük D vitamini seviyeleri, uyku süresinin kısalmasıyla sık ilişkilendirilmektedir ve bu durum uykuya geçişte güçlük, sık uyanma gibi sorunları tetikleyebilir. Melatonin uyku hormonu ve serotonin ise yeterli D vitaminiyle daha dengeli çalışır.
UYKU SORUNLARI D vitamini eksikliği nasıl anlaşılır? Bebeklerde raşitizm bulguları olarak ortaya çıkabilecek şekilde bıngıldağın geç kapanması, yürümede gecikme veya bacaklarda eğrilme gibi işaretler görülebilir. Ayrıca sık hastalanma, zayıf bağışıklık, büyüme-gelişimde duraklama ve okul başarısında düşüş gibi etkiler de ortaya çıkabilir. Ergenlikte ise halsizlik, yorgunluk ve kas ağrıları dikkat çekebilir.
Beslenme yeterli olmayabilir Somon, sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar ile yumurta sarısı, peynir gibi ürünler D vitamini kaynaklarıdır; ancak günlük ihtiyacın sadece bir kısmını karşılarlar. Özellikle kış aylarında güneşten yeterince faydalanılamadığında doktor kontrolünde takviye gerekebilir.
Fazlası zararlı D vitamini fazlası zehirlenmelere yol açabilir. Kandaki kalsiyum düzeyinin anormal artması, böbrek taşı riski, iştahsızlık, kusma ve halsizlik durumları görülebilir.
Güneş ışığı nasıl alınmalı? Güneş, en önemli D vitamin kaynağıdır. Öğle saatlerinde güneşlenme, D vitamini sentezi açısından idealdir ve melatonin ritmini düzenlemek için sabah ile öğle arasındaki sürelerde yeterli ışık almak önemlidir. Kollar ve bacaklar açıkta olacak şekilde genelde 15-20 dakika yeterli gelir. En yoğun güneş saatleri olan 11.00-15.00 aralığında korumalı ve kısa süreli maruz kalma önerilir.