Demansın Yüzeyde Görülen ve Görünürde Olmayan Belirtileri: Davranışlar, Duyular ve Gündelik Yaşam Üzerindeki Etkileri

Uzmanlar, demansın sadece hafızayı etkilemediğini; davranışlar, dil, görme ve kişilik üzerinde de derin etkiler yaratabileceğini vurguluyor. Bellek dışı bilişsel alanlar da zaman içinde zarar görebilir ve dışarıdan bakıldığında, demansa karşın belirgin hafıza bozukluğu olmayabilir.

Erken dönemde görülen işaretlerden biri, kişinin önceki sosyal tutumlarından kopukluk yaşaması olabilir. Örneğin, sosyal normlara aykırı davranışlar veya başkalarının tabaklarından yeme gibi hareketler başlangıç belirtileri olarak değerlendirilebilir. Ayrıca tat tercihlerinde ani değişimler, belirli renk, koku ya da dokulara karşı tiksinti gelişimi ya da ağızda metalik bir tat hissi de görülebilir.

Lewy cisimcikli demans (LBD) gibi bazı tiplerde görsel halüsinasyonlar sık karşılaşılan belirtilerdir; bu tür halüsinasyonlar genelde sessiz, zararsız ve tehditkâr olmayan niteliktedir. Motor beceriler ise LBD ile Parkinson tipi bulgulara bağlı olarak da etkilenebilir; bireyler çatal-bıçak kullanmakta güçlük çekebilir veya kendi başlarına yemek yiyemeyebilirler.

Frontal temporal demans (FTD) ile ilişkili alt tipler davranış ve kişilik değişiklikleriyle kendini gösterir. Bruce Willis’in 2022’de aldığı tanı da bu özel vakaya örnektir ve empati yoksunluğu ile toplumsal duyarlılıkta azalma ortaya çıkarabilir. Daha önce komik bulduğunuz bazı nesneler ya da olayları artık anlamsız bulabilir, bazı durumlarda uygunsuz davranışlar gösterebilirsiniz. FTD’nin bazı türlerinde davranışsal varyantlar nedeniyle cinsel dürtülerde artış görülebilir ve bu durum çevreye karşı rahatsız edici sözler veya davranışlar doğurabilir.

Bir diğer alt tür olan birincil ilerleyici afazi (PPA)

Alzheimer tipi demansla sık karşılaşılan görsel algı bozuklukları, özellikle kalabalık yüzeyler arasında bir nesneyi bulmayı zorlaştırabilir. Daha nadir görülen posterior kortikal atrofi ise 50’li ve 60’lı yaşlarda ortaya çıkabilir ve beynin arka kısımlarında hücrelerin dejenerasyonu ile karakterizedir.