Doğu Afrika’nın Tektonik Yarığını Hızlandıran İklim Etkileşimi: Kuraklık ve Depremler Arasındaki Yeni Bağlantı

Doğu Afrika’da kuraklığın, kıtasal yapıyı kesen devasa tektonik fay hatlarını hızlandırdığına dair bulgular, Scientific Reports’ta yayımlanan ve Live Science tarafindan detaylandırılan çalışma ile öne çıktı. İklimin doğrudan kaya katmanlarını etkilemesi fikri, geçtiğimiz yıllarda sıklıkla sadece dağ oluşumları bağlamında düşünülürken, bu yeni veriler iklimin jeolojik süreçleri yönlendirebileceğini gösteriyor.

Columbia Üniversitesi’nden Prof. Christopher Scholz liderliğindeki ekip, iklim değişiminin tektonik süreçlere müdahale edebileceğini aşağıdaki gibi özetliyor: Dağ oluşumlarının yerel iklim üzerinde etkisi yaygın bir varsayımdır; ancak elde edilen kanıtlar, iklimin doğrudan fay hatlarının hareketlerini etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Turkana Gölü’nün Sarsıntısı Araştırmanın odak noktası, Doğu Afrika Rifti’nin merkezinde bulunan ve dünyanın en büyük çöl göllerinden biri olan Turkana Gölü. Bulunan bulgulardan biri, Afrika Nemli Dönemi’nin yaklaşık 5.000 yıl önce sona ermesiyle göl seviyesinin bugünkünden yaklaşık 150 metre daha yüksek olduğudur. Suyun geri çekilmesi, yeryüzünün ağırlığını hafifletmekle kalmadı; bu durum fay hatlarının üzerinde yılda yaklaşık 0,17 mm daha hızlı hareketlenmeye neden oldu.

Düşüşün Magmayı Ateşlemesi Su seviyesindeki gerileme, yeraltı magmasını tetikleyen dekompresyon etkisini güçlendirdi. Mantodaki erime daha hızlı ilerlerken magma odalarına daha fazla materyal doldu ve bu da tektonik gerilimi artırdı. Scholz’un ifadesiyle, bölgede fay oluşumlarının artışını gözlemliyoruz; bu durum, günümüzde 8.000 yıl öncesine kıyasla daha sık deprem yaşandığı anlamına geliyor.

Geleceğe Yönelik Araştırmalar: Malavi Gölü Ekip, iklim-tektonik etkileşimini daha geniş bir çerçevede incelemek amacıyla çalışmalarını Malavi Gölü’ne yönlendirdi. Son 1,4 milyon yıllık su seviyesi değişimleri üzerinde yapılan analizler, uzun vadeli iklim döngülerinin kıtaların ayrılma sürecine nasıl yön verdiğini ortaya koymayı hedefliyor. Ayrıca bilim insanları, Doğu Afrika bloğunun Kenya, Tanzanya, Etiyopya ve Somali’nin kapsadığı bölümünün ana kıtadan koparak yeni bir ada kıta oluşturabileceği ihtimaline dikkat çekiyorlar.