Ekim ve Ocak-Ekim Bütçe Sonuçları: Merkezi Yönetimde Giderler ve Gelirler Detayları
Ekonomi yönetiminin ekim ayı bütçe verileri, geçen yılın aynı ayına kıyasla önemli artışlar gösterdi. Ekimde bütçe gelirleri 1 trilyon 147 milyar 70 milyon TL ile yüzde 49,1 artış kaydetti; giderler ise 1 trilyon 370 milyar 269 milyon TL olarak yüzde 43,4 yükseldi. Aynı dönemin Ocak-Ekim verileri de güçlü bir artış sergiledi: gelirler 10 trilyon 151 milyar 995 milyon TL'ye yükselirken, giderler 11 trilyon 592 milyar 472 milyon TL olarak kayıtlara geçti.
Merkezi yönetim bütçesi ekimde açık verdi ve 223 milyar 199 milyon TL olarak gerçekleşti; Ocak-Ekim döneminde ise 1 trilyon 440 milyar 477 milyon TL açık oluştu. Ekimde giderler 955 milyar 478 milyon TL iken, bu yılki ekim ayında yüzde 43,4 artışla 1 trilyon 370 milyar 269 milyon TL'ye çıktı. 2025 bütçe ödeneği toplamı olan 14 trilyon 731 milyar 14 milyon TL’nin yüzde 9,3’ü ekim dönemi içinde kullanıldı.
Faiz dışı giderler geçen yılın aynı ayına göre yüzde 48 artışla 1 trilyon 212 milyar 861 milyon TL olurken, faiz dışı giderler için ödeneklere göre gerçekleşme oranı 2024’te yüzde 8,3 iken bu yıl ekimde yüzde 9,5 olarak hesaplandı. Ekim ayında personel giderleri ise karşılaştırmalı olarak yüzde 37,8 artışla 332 milyar 835 milyon TL oldu; ödeneğin yüzde 9,6’sı kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri ekimde yüzde 42,8 artışla 41 milyar 469 milyon TL olurken, bütçede öngörülen 434 milyar 991 milyon TL’nin yüzde 9,5’i harcandı. Mal ve hizmet alım giderleri için ödeneklerin yüzde 9,8’i kullanılarak ekimde 100 milyar 324 milyon TL’ye ulaştı; harcamalar yüzde 59 artış gösterdi.
Cari transferler ekimde yüzde 48,6 artışla 520 milyar 301 milyon TL olarak gerçekleşti ve bütçede öngörülen 5 trilyon 813 milyar 438 milyon TL’nin yüzde 8,9’u kullanıldı. Sermaye giderleri 132 milyar 922 milyon TL, sermaye transferleri 63 milyar 402 milyon TL oldu; borç verme giderleri ise 21 milyar 608 milyon TL düzeyinde gerçekleşti. Faiz giderleri ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,6 artışla 157 milyar 408 milyon TL olarak kayda geçti.
Ekime ilişkin bütçe gelirleri başlığı altında, merkezi yönetim bütçe gelirleri geçen yıl ekimde 769 milyar 207 milyon TL iken bu yıl yüzde 49,1 artışla 1 trilyon 147 milyar 70 milyon TL’ye çıktı. Gelirlerin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı 2024’te yüzde 9,1 iken bu yıl yüzde 9’a geriledi. Vergi gelirleri, ekimde Ekim 2024’e göre yüzde 51,6 artışla 976 milyar 16 milyon TL olarak belirlendi; vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı 2024 yılında yüzde 8,7 iken geçen ay yüzde 8,8 olarak kaydedildi. Genel bütçe vergi dışı diğer gelirler yüzde 28,3 artışla 136 milyar 564 milyon TL’ye çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 30 milyar 221 milyon TL ve düzenleyici/denetleyici kurumların gelirleri 4 milyar 270 milyon TL olarak hesaplandı. Vergi türleri itibarıyla yılın ekim ayında gelir vergisi, dahilde alınan KDV, özel tüketim vergisi ve diğer vergilerde artış kaydedildi; bazı kalemlerde ise azalış izlendi.
10 aylık bütçe gerçekleşmeleri açısından Ocak-Ekim 2024 giderleri 8 trilyon 114 milyar 115 milyon TL iken bu yılın aynı döneminde yüzde 42,9 artışla 11 trilyon 592 milyar 472 milyon TL’ye ulaştı. Faiz hariç giderler 9 trilyon 772 milyar 683 milyon TL’ye çıktı; giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı yüzde 76,5 olarak hesaplandı. Personel giderleri yüzde 36,6 artışla 3 trilyon 71 milyar 651 milyon TL olurken, bütçede öngörülen 3 trilyon 475 milyar 521 milyon TL’nin yüzde 88,4’ü kullanıldı. Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri yüzde 36,9 artışla 377 milyar 370 milyon TL oldu ve ödeneğin yüzde 86,8’i kullanıldı. Mal ve hizmet alım giderleri için yüzde 74,4’lük harcama oranı ile 761 milyar 229 milyon TL gerçekleşti. Cari transferler 4 trilyon 328 milyar 3 milyon TL olarak kayda geçti; ödeneklerin yüzde 74,4’ü kullanıldı. Söz konusu dönemde faiz giderleri 1 trilyon 819 milyar 788 milyon TL olarak belirlendi.