Ekonomik Gelişmeler ve İşsizlik Oranı Üzerine Değerlendirme
CHP Genel Başkan Yardımcısı Gökan Zeybek, 2025 yılı başında asgari ücrete yapılan %30'luk, memur maaşları ve memur emeklilerinin aylıklarına yapılan %11,5'lik, işçi ve bağımsız çalışan emeklilerin aylıklarına ise %15,75'lik zamların büyük bir kısmının, yılın ilk iki ayında eridiğini ifade etti. Bu durum, milyonlarca vatandaşın geçim sıkıntısı çektiğini ve ekonomik zorluklarla baş etmeye çalıştığını gözler önüne seriyor.
Zeybek, sosyal medya üzerinden "Milyonlar geçinemiyor, vatandaş can çekişiyor" başlığıyla yaptığı paylaşımda, Şubat ayına ait işgücü istatistiklerine de değindi. Öne çıkan veriler arasında, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından tanımlanan atıl işgücü oranının geçen yılın aynı dönemine göre 4,4 puan, bu yıl Ocak ayına göre ise 0,2 puan daha artarak %28,4 seviyesine çıktığı belirtildi. Gerçek işsiz sayısı, bir yıl öncesine göre 1 milyon 880 bin, bir önceki aya göre ise 68 bin kişi artarak 11 milyon 397 bin kişi ile rekor bir seviyeye ulaştı.
Mart ayında Türkiye, aylık bazda 7,3 milyar dolar dış ticaret açığı verdi. Bu yılın ilk üç aylık dönemindeki dış ticaret açığı, geçen yılın aynı dönemine göre %11,5 oranında artarak 22,6 milyar dolara yükseldi. Merkez Bankası'nın net rezervleri ise son iki haftada 26,6 milyar dolar azaldı. Bu azalma, 19 Mart darbesinin yapıldığı tarihten itibaren gerçekleşti. Özellikle altın ons fiyatında yaşanan %3,3'lük artıştan gelen 2 milyar dolarlık artışın etkisinden arındırıldığında, Merkez Bankası'nın son iki haftada yaklaşık 29 milyar dolar döviz satmak zorunda kaldığı hesaplandı.
19 Mart darbesi sonrası, hem bireysel hem de kurumsal düzeyde dövize yoğun bir talep meydana geldi. Bu iki haftalık dönemde döviz cinsinden mevduatlar 7,1 milyar dolar artarak 211 milyar dolara ulaştı. Gerçek kişilerin döviz mevduatı ise 4,4 milyar dolar artış göstererek 133,8 milyar dolara tırmandı.
- Özellikle bireysel krediler ve kredi kartı borçlarının takibe düşme eğilimi hızla artmaya devam etti.
- Bankaların vadesinde tahsil edemediği batık krediler, iki haftada 7,4 milyar lira daha artarak 349,1 milyar liraya yükseldi.
- Batık krediler, 2024 yılının son haftasına göre %21,4 oranında bir büyüme gösterdi.
Tarım sektörü de bu süreçten olumsuz etkilendi. Tarım sektörünün bankalara olan kredi borçları, Şubat ayında bir önceki aya göre 46,2 milyar lira artarak 935,9 milyar liraya ulaştı. Bu sektörün borçları, yılın ilk iki ayında toplamda 67,3 milyar lira artış gösterdi. Ayrıca, tarım sektörünün vadesinde geri ödeyemediği krediler de yasal takibe alındı ve yılın ilk iki ayında 1,3 milyar lira olan takipteki krediler 5 milyar liraya fırladı.
Son olarak, 2025 yılı başında asgari ücrete yapılan %30'luk artış, memur maaşları ve emeklilik aylıkları için yapılan %11,5'lik ve işçi emeklileri için %15,75'lik zamların etkisi, yılın ilk iki ayında büyük ölçüde eridi. 22 bin 104 lira olan asgari ücretin satın alma gücü, üç ay içinde 2.020 lira seviyesine geriledi. Mart ayındaki asgari ücretin satın alma gücü, Aralık 2024'teki 20 bin 84 liranın düzeyine kadar düştü.