Ev İçi Hava Kirliliği ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Ev İçi Hava Kirliliği: Sağlık Üzerindeki Etkileri

Ev içi hava kirliliği, gaz yağı, kömür, odun, mahsul atıkları veya hayvan gübresi gibi yakıtların kullanıldığı açık ateş veya sobalarla yemek pişirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu süreçte atmosfere salınan ince partiküller, akciğerler yoluyla kan dolaşımına karışarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Akciğer kanseri, felç, kalp hastalığı, tip 2 diyabet, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), solunum yolu enfeksiyonları, katarakt ve yenidoğan bozuklukları gibi hastalıkların çoğunun doğrudan bu kirlilikle bağlantılı olduğu tespit edilmiştir.

Euronews'in aktardığına göre, 2021 yılında 5 yaş altı çocuklarda 500 binden fazla ölüm, ev içi hava kirliliğiyle ilişkilendirilmiştir. Bu durum, dünya genelindeki 5 yaş altı ölümlerin yaklaşık yüzde 11’ine tekabül etmektedir. ABD merkezli Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü (IHME) uzmanları, bu bulguların ciddi bir endişe kaynağı olduğunu vurgulamaktadır. Araştırmanın yazarları, ev içi hava kirliliğinin "ölümcül ve uzun vadeli etkileri olmasına rağmen yeterince dikkat çekmediğini" belirtmektedir.

Araştırmaya göre, 1990 ve 2021 yılları arasında dünya genelinde ev içi hava kirliliğine maruz kalan insanların oranı yüzde 56,7’den yüzde 33,8’e düşmüştür. Ancak, gerçek kişi sayısı yalnızca yüzde 10 azalmış ve 2021 yılında hâlâ 2,67 milyar insan bu tehlikeyle karşı karşıya kalmıştır. Özellikle Sahra Altı Afrika’da nüfus artışı nedeniyle ev içi hava kirliliğine maruz kalan kişi oranı yüzde 78,8 seviyesine ulaşmıştır. Bu durum, bölgede kirliliğe bağlı ölümlerin 1990’da 685 bin iken, 2021’de 741 bine yükselmesine neden olmuştur.

Ev içi hava kirliliğine maruz kalanların en fazla olduğu ikinci bölge yüzde 53,2 ile Güney Asya olmuştur. Buna karşılık, Orta ve Doğu Avrupa ile Orta Asya’da bu oran yüzde 7,5’e, yüksek gelirli ülkelerde ise yalnızca yüzde 0,4’e kadar düşmüştür. Uzmanlar, ev içi hava kirliliğiyle mücadelede temiz enerjiye geçişin hızlandırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Çözüm önerileri arasında:

• Temiz enerji kullanan cihazların sübvanse edilmesi,
• Emisyon kısıtlamalarının uygulanması,
• Özel sektör yatırımlarının teşvik edilmesi,
• Halkı bilinçlendirme kampanyalarının artırılması

gibi önlemler yer almaktadır. Araştırmacılar, "Bu tür girişimler, sağlık risklerini azaltmak ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek açısından kritik öneme sahiptir" diyerek, temiz enerjiye erişimin artırılmasının milyonlarca insanın yaşam kalitesini yükselteceğini ifade etmektedir.