Fransa ve Türkiye’de Nakit Yaşamı: Dijitalleşmenin Ötesinde Güvence ve Erişim

Dünya genelinde para alışverişi hızla dijitalleşirken, nakit kullanımının rolü hâlâ tartışmalı bir alan olarak kaldı. Fransa Merkez Bankası’nın nakiti vatandaşın temel haklarından biri olarak tanımlaması, dijitalleşme ile finansal kapsayıcılık arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıdı. 2024 verilerine göre, Fransa’da toplam ATM sayısı 42 bin 578’e geriledi ve hizmet dışı kalan makineler nedeniyle düşüşe işaret edildi. Buna rağmen nakit çekim adetleri %4,3 oranında azalsa da, geçmiş yıllara kıyasla daha yüksek bir ortalama çekim tutarı dikkat çekti: 82 euro’dan 126 euroya yükselmiş durumda. Bu durum, nakit kullananların artık daha az sıklıkla ancak daha yüksek tutarlarda işlem yaptığını gösteriyor. Uzmanlar, internet kesintileri gibi teknik aksaklıklarda güvence unsuru olarak nakitin önemli bir rol oynadığını vurgularken, özellikle yaşlı nüfus ve düşük gelirli kesimler için finansal sisteme katılımın tek yolu olduğunu hatırlatıyor.

TÜRKİYE'DE DE KARTLI ÖDEME ARTIYOR dar anlamda da bakışla değerlendirildiğinde Türkiye, ödeme altyapısı ve dijital bankacılık adaptasyonu açısından Avrupa ortalamasının üzerinde bir ilerleme kaydediyor. BKM verileri, kartlı ödemelerin toplam ödeme hacmi içinde giderek artan payını işaretliyor ve özellikle temassız teknolojinin pandemi sonrası dönemde kalıcı bir alışkanlık haline geldiğini gösteriyor. Türkiye’de QR kodu ve FAST gibi anlık ödeme sistemleri, mikro ödemelerde bile nakde olan ihtiyacı önemli ölçüde azaltıyor.

TCMB’nin verilerine göre tedavüldeki banknotlar nominal olarak büyümeye devam ederken emisyon hacmi, ekonomik aktivite ve enflasyon hedefleri doğrultusunda şekilleniyor. Fransa’da ATM sayılarındaki azalma karşısında Türkiye’de kamu bankalarının ortak ATM uygulamaları ve geniş şube ağı, nakde erişimi güçlü tutmaya devam ediyor. Bu farklar, iki ülkenin finansal altyapıları arasındaki dinamikleri somut bir şekilde ortaya koyuyor.