Fransız Yargısı: Türkiye’deki İşçi Hakları İçin Emsal Teşkil Eden Davada Büyük Karar

Fransız mahkemesi, çok uluslu şirketlerin yurtdışındaki operasyonlarına dair önemli bir emsal karar açıkladı. Groupe Rocher’in ana şirketi Yves Rocher ile bağlantılı Kosan Kozmetik’teki sendikal faaliyetler ve haksız işten çıkarma iddiaları üzerine, Fransız yargısı özen yükümlülüğünün (duty of vigilance) ihlali suçlamasını kabul etti. Bu karar, bir Fransız şirketinin yurtdışındaki faaliyetleri nedeniyle kendi ülkesinde mahkum edildiği ilk örnek olarak kayda geçti.

Paris Asliye Ceza Mahkemesi’nin 12 Mart tarihli açıklamasında, Yves Rocher’in Türkiye’deki iştirakinin çalışanlarına uygulanmış olan baskı ve yıldırma taktikleri sonucunda 2018 ve 2019 yıllarında sendikal faaliyetler ve ücret görüşmelerinin engellendiği belirtildi. Mahkeme, Groupe Rocher’in 6 eski Türk çalışanına toplam 48.000 Euro tazminat ödenmesine ve Petrol-İş sendikasına 40.000 Euro ödenmesine hükmetti. Kararın geçici icra şerhi taşıması, şirketin temyize gidecek olsa bile ödemeyi derhal yapması gerektiğini gösteriyor.

Türkiye’de Fransız yasasının uygulanması konusunda davacı avukatlar, davayı Türkiye’de gördüklerini ileri sürerek Türk hukukundaki zaman aşımı kurallarının uygulanmasını talep etmişti. Mahkeme bu savunmayı reddedip, 2017 tarihli Fransız Özen Yükümlülüğü yasasının amacını, Fransız şirketlerinin yurtdışındaki üretim zincirlerinde de sorumlu davranmalarını sağlamak olarak vurguladı. Duruşmalarda Sherpa, ActionAid France, Petrol-İş ve 81 eski çalışan dava açtı. 2019’da yapılan 72 çalışanla mali uzlaşma sonucunda dosya yalnızca 9 çalışanın durumu incelendiğinde, bu 9 kişiden altısının talebinin haklı bulunduğu görüldü.

“Cezasızlığa karşı bir silah”: Diğer devletler için de örnek olarak nitelendirilen karar, sivil toplum kuruluşları ve Petrol-İş tarafından tarihe geçecek bir adım olarak kaydedildi. Ortak açıklamada, çokuluslu şirketlerin yurtdışındaki üretim süreçlerinde yaşanan çalışma koşulları ve ihlallerin artık görmezden gelinmemesi gerektiği vurgulandı. Yves Rocher cephesi kararın incelenip temyiz haklarını kullanacağını belirtirken, TotalEnergies, BNP Paribas ve Casino gibi diğer Fransız devlerinin benzer incelemeler altında olduğu kaygısı giderek büyüyor.