Gazprom’un Doğal Gaz Sevkiyatını Durdurması ve Moldova’nın Krizi

Gazprom'un Doğal Gaz Sevkiyatını Durdurması: Moldova ve Transdinyester'in Krizi

Rus enerji şirketi Gazprom, 1 Ocak itibarıyla Ukrayna'nın doğal gaz sevkiyatını uzatmayı reddetmesi ve Moldova'nın ödeme yapmaması sebebiyle Avrupa'ya ve Moldova'ya doğal gaz akışını durdurdu. Gazprom ile Moldova'nın enerji şirketi Moldovagaz arasındaki anlaşma gereğince, Moldova sınırları içinde yer alan ve bağımsızlık ilan eden "Transdinyester" bölgesine gaz tedariki, Ukrayna üzerinden gerçekleştiriliyordu. Uzun yıllar boyunca Rusya'nın desteklediği bu bölge, gaz sevkiyatının durmasıyla birlikte kış aylarında ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldı. Acil durum ilan edilen Transdinyester'de, gaz akışının kesilmesi elektrik kesintilerine yol açtı. Bu durum, bölge sakinlerinin yaşamını zorlaştırdı ve pek çok işletmenin faaliyetlerini durdurmasına sebep oldu.

Moldova, 2022'den bu yana doğal gazı borsadan satın almayı tercih etmiş olup, Rusya'ya olan borcunu tanımadığını belirtmektedir. Moldovalı yetkililer, Rusya'nın Transdinyester'deki gaz krizini kışkırtmakla suçlarken, Moskova ise bu durumu Kiev ve Kişinev'in kararlarına bağlamaktadır.

"MOLDOVA BORCU YASAL YOLLARLA TAHSİL ETMELİ"

Moldova enerji şirketi Moldovagaz'ın Başkanı Vadim Çeban, Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte, Moldova ve Transdinyester bölgesindeki doğal gaz durumu hakkında bilgi verdi. 2022 yılında Gazprom'dan doğal gaz alımını durdurduklarını belirten Çeban, "Doğal gazı 2022'den bu yana borsa üzerinden temin ediyoruz. Moldova'da Romanya'nın emtia borsası faaliyet göstermekte ve tüketicilerimiz için gazı buradan satın alıyoruz" şeklinde konuştu.

Transdinyester'deki gaz krizine değinen Çeban, bu bölgeye 1 Ocak'a kadar Rus gazının Ukrayna üzerinden sağlandığını ifade etti. "Gazprom ile 2021'de beş yıl süreyle uzattığımız sözleşme çerçevesinde buraya gaz tedarik ediyorduk. Ancak bu bölge, gazın piyasa değerini karşılayabilmekte zorlanıyor" dedi.

Gazprom'un Moldova'ya olan borç nedeniyle gaz sevkiyatını durdurduğunu vurgulayan Çeban, bu borcun 1990'lar ve 2000'ler ile 2010 ve 2013 dönemlerini kapsadığını, 2016 yılından bu yana Gazprom'a herhangi bir borcun bulunmadığını savundu. Çeban, Gazprom'un 2021'den bu yana borç sorununa bir çözüm bulmasını talep ettiğini ancak gaz hacminde herhangi bir kısıtlama olmadığını belirtti.

Çeban, "Bu borç uzun zamandır mevcut, fakat Gazprom bu borcu yasal yollarla tahsil etmek için hiçbir adım atmadı. Dolayısıyla, borç nedeniyle Transdinyester'e gaz sevkiyatının kesilmesi doğru değildir" şeklinde konuştu. Acil insani krizlerin önlenmesi için sorunun başka yollarla çözümlenmesi gerektiğini vurguladı.

"JEOPOLİTİK RİSKLER ETKİLİ"

Moldova'daki "Laf" haber portalının müdürü ve gazeteci Vitaliy Gaydarji, Rusya'nın Moldova'ya doğal gaz sevkiyatını ekonomik ve siyasi sebeplerle durdurduğunu savundu. Gaydarji, Moldova'nın son dönemde Avrupa Birliği ile yakınlaştığını belirterek, "Bu bağlamda gazın durdurulması, Rusya için Kişinev'e baskı kurma aracıdır. Resmi açıklamalara göre, gazın durdurulma nedeni Moldovagaz'ın borcudur; ancak bunun altında jeopolitik sebepler yatmaktadır" dedi.

Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gaz akışının durdurulmasıyla birlikte Rusya'nın bölge üzerindeki etkisini artırmaya çalıştığını ve hem Ukrayna hem de Moldova'yı cezalandırma peşinde olduğunu ifade etti. Gaydarji, Transdinyester bölgesinin de ciddi şekilde etkilendiğini ve bölgenin yönetiminin Moldova hükümetinin destek teklifini reddettiğini belirtti. "Bölgedeki gaz kesintisi elektrik krizine yol açtı ve enerjiye dayalı işletmelerin faaliyetlerini durdurması, bölgenin ekonomik durumunu tehdit ediyor" diye ekledi.

Transdinyester'deki gaz sorununun, Moldova'da bu yıl yapılacak parlamento seçimleri öncesinde yaşandığını belirten Gaydarji, "Enerji krizinin çözülmesi, Moldova yönetimi için seçim öncesi bir sınav niteliği taşıyor. Enerji alanında sağlanacak istikrar, iktidardaki partinin elini güçlendirecektir. Dolayısıyla bu durumun arkasında Moskova'nın, Moldova yönetimini etkileyerek seçim öncesi durumu istikrarsızlaştırma isteği yatıyor" dedi.

Moldova genelinde son yıllarda gaz fiyatlarının ciddi şekilde arttığını ve bunun vatandaşların hayatını olumsuz etkilediğini ifade eden Gaydarji, "Moldova yönetimi, doğal gazı borsadan satın alarak riskleri minimize etmeye çalışıyor fakat gaz durumu henüz istikrara kavuşmuş değil. Moldova hükümeti, enerji sorunlarının çözümünde etkin olamadı" şeklinde konuştu.

Gazeteci Gaydarji, gaz sorununun çözülmesi için Kişinev ile Transdinyester'in diyalog kurarak uzlaşmaya hazır olmaları gerektiğini vurguladı.

"GAZPROM'A BORCUNU ÖDEMELİ"

Moldova'daki ekonomi uzmanı Dumitru Barbalat, "Noi" haber ajansında yayımlanan bir makalede mevcut durumdan Kişinev'in sorumlu olduğunu ifade etti. Kişinev'in Rusya'ya olan borcunu ödeme sürecine uymadığını belirten Barbalat, "Moldova tarafı, anlaşmada öngörüldüğü gibi Rusya hükümetiyle müzakereleri başlatmadı. Bu nedenle doğal gaz sorununun çözümüne ilişkin bir anlaşma imzalanamadı ve enerji krizinin nedenleri, hükümetin profesyonel olmamasıdır" dedi.

Barbalat, Moldova'nın Gazprom'a karşı biriktirdiği borcun ödenmesi gerektiğini vurguladı.