Güneydoğu Asya’da 12.000 Yıllık Mumyalama Devrimi: Arkeoloji Dünyasını Sarsan Keşif
Geçmişin kronolojisini yeniden yazan bir keşif, National Geographic History dergisinin 2025 yılının en çarpıcı arkeolojik buluşu olarak seçildi. Bu kez adres kararlaştırılan yer, okyanusun ötesinde Güneydoğu Asya oldu; piramitler ya da And Dağları zirveleri değil.
12.000 yıllık sır çözüldü: Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden bilim insanlarının Eylül 2025 bulguları, klasik mumyalama kuramlarını kökten sordu. Tropikal ormanların derinlikleri ve nemli mağaraların içlerinde yürütülen kazılar sonucunda, 11 ayrı arkeolojik alanda dumanla kurutma yöntemiyle korunmuş kalıntılar ortaya çıktı. Karbon testleri, bu yöntemin en az 12.000 yıl önceye dayandığını gösterdi ve böylece bilinen en eski mumyalama pratiğinin yaşı ikiye katlanmış oldu.
Bu keşif yalnızca bir tarih düzeltmesi değil; arkeolojiye bakış açısını da değiştirdi. Şimdiye dek cenaze ritüetlerinin merkezinde yalnızca Nil Vadisi veya Mezopotamya gibi klasik uygarlıklar görülürken, tropik ormanların ve nemli mağaraların sakinlerinin da bu tür uygulamalara öncülük ettiği anlaşılıyor. İnsan yaratıcılığının evrensel ve çok daha eski olduğuna dair kanıtlar, bilim dünyasını yeniden düşünmeye itti.
2025, arkeoloji açısından yoğun bir yıl olarak kayda geçti. Finalistler arasında Maya Medeniyeti için 3.000 yıllık bir evren haritası, Barselona için şehir merkezinde bulunan devasa bir orta çağ gemisi ve Pompeii için de gizemli bir kültü işaretiyle dolu yeni freskler bulunuyordu. Ancak National Geographic, Asya keşfini birinci ilan ederek, insanlık tarihinin küresel anlatısını kökünden değiştiren bu buluşa en yüksek değeri verdi.
Bu keşif, yalnızca yeni bir obje sunmuyor; ölüleri koruma fikrinin izole bir icat mı yoksa insanlığın evrensel bir ihtiyacı mı olduğuna dair temel soruları beraberinde getiriyor. Sonuç olarak mumyalama tarihinin geçmişe dair bildiklerimizden çok daha geniş ve karmaşık bir ağın parçası olduğu netleşiyor. Arkeologlar, ayaklarımızın altındaki toprakta saklı daha pek çok sırrı gün yüzüne çıkarmak üzere mevcut teorileri yeniden ele almak için bilim dünyasını harekete geçiriyorlar."