Güvenli Ödeme Sistemi ile İkinci El Araç Satışında Yeni Dönem

İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, taşıt satış bedeli ile mülkiyetin eş zamanlı olarak el değiştirmesini sağlamak amacıyla geliştirilen Güvenli Ödeme Sistemi, 3 Şubat 2020'de faaliyete geçmiş olup, Türkiye Noterler Birliği tarafından kullanıma sunulmuştur. Bu sistemin zorunlu hale geleceği tarih ise 27 Eylül 2023 olarak belirlenmiştir.

Güvenli Ödeme Sistemi, bugüne kadar ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan işletmelerin (oto galerilerin) satışlarında zorunlu iken, yeni yönetmelik ile tüm vatandaşları kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu sistemin vatandaşlar için zorunlu hale gelmesi 27 Eylül'de yürürlüğe girecektir.

Avukat İbrahim Güllü, sistemin işleyişini şu şekilde açıklamaktadır: "Aracını satmak isteyen satıcı, öncelikle sistem üzerinden talepte bulunacak. Bu talep sonucunda bir referans numarası alınacak ve alıcı, belirlenen satış bedelini aracı kuruma bloke edecek. Satış işlemi noter tarafından onaylandıktan sonra alıcı, parasını aracı kurumdan alacaktır. Böylece dolandırıcılık gibi sorunlar tüketiciler açısından ortadan kalkmış olacak."

Güllü, tüketicilere önemli bir uyarıda bulunarak, "Bazen satış bedeli gerçek rakamların altında gösterilebiliyor. Örneğin, 700 bin liralık bir aracın satış fiyatı 400-500 bin lira olarak gösterilebilir. Bu durumda, aracın herhangi bir arızası olduğunda ve tüketici hakkını aramak istediğinde, noterdeki satış beyanı ile karşılaşacaktır. Bu da tüketicinin mağduriyetine yol açabilir. Dolayısıyla, satış rakamının gerçek değerleri yansıtması gerektiğini tavsiye ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Taşıt satışlarında, satış bedelinin tamamının veya bir kısmının nakit, havale veya EFT gibi yöntemlerle ödenmesi durumunda, araç mülkiyetinin eş zamanlı olarak el değiştirmesini sağlayan sistem, para transferinin "aracı kuruluş" olarak görev yapacak bankalar, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesini öngörüyor. Bu süreçte, satış için notere gidildiğinde, öncelikle satışa engel bir durum olup olmadığı kontrol edilecektir. Satışa engeli olmayan taşıtın Güvenli Ödeme Sistemi kaydının bulunup bulunmadığı sorgulanacak ve sistem kaydı varsa, para aktarımının gerçekleşip gerçekleşmediği denetlenecektir.

• Güven Artışı: Alıcı ve satıcı arasındaki güvenin artırılması.
• Dolandırıcılığın Önlenmesi: İkinci el araç alım satımlarında yaşanan dolandırıcılık olaylarının en aza indirilmesi.
• Şeffaflık: İşlemlerin şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmesi.

• Talep: Aracını satmak isteyen kişi, sistem üzerinden talepte bulunur.
• Ödeme Bloke: Alıcı, belirlenen referans numarası ile satış bedelini aracı kuruma bloke eder.
• Noter Onayı: Satış işlemi noter tarafından onaylanır.
• Ödeme: Aracı kurum, satış bedelini satıcının hesabına aktarır.

Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) Başkanı Aydın Erkoç, galericiler olarak "notersiz satış" yapmak istediklerini dile getirdi. Erkoç, yaptığı açıklamada, yaklaşık 2 yıl önce devreye alınan ve 27 Eylül'de zorunlu hale gelecek olan "Güvenli Ödeme Sistemi" ile ikinci el araç satışlarında dolandırıcılığın önüne geçileceğini ifade etti. En çok dolandırıcılık vakalarının vatandaşlar arasında gerçekleştiğine dikkat çeken Erkoç, yeni sistemin bu tür sorunları çözmeyi amaçladığını belirtti.

Erkoç, ayrıca Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik"te belirtilen standartlara uygun olan kişilerin, ikinci el araç satışı yapabilmek için Mesleki Yeterlilik Belgesi alması gerektiğini vurguladı. "Galericilerden alınan araçlarla ilgili dolandırıcılık söz konusu olamaz. Çünkü galericilerin, ikinci el satış yapabilmeleri için gerekli koşulları sağlamaları gerekmektedir. Galericiler, devletten yetki almış ve Mesleki Yeterlilik Belgesi olan profesyonellerdir. Dolayısıyla, galericilerden alınan araçlarla ilgili herhangi bir sorun yaşanması durumunda, hem MASFED bünyesindeki Tahkim Kurulu hem de Ticaret Bakanlığı tarafından gerekli idari yaptırımlar uygulanmaktadır" dedi.

Türkiye'de yaklaşık 70 bin motorlu araç satıcısının bulunduğunu belirten Erkoç, bunlardan 35 bin 600'ünün ikinci el araç satışı için yetki belgesi aldığını ifade etti. Ayrıca, yeni sistemin getirdiği hem Güvenli Ödeme Sistemi ücreti hem de noterlerin talep ettiği satış ücreti ve vekalet ücretlerinin galericiler için mali yük oluşturduğunu dile getirerek, "Bu maliyetler, araç satış fiyatına eklenince, nihayetinde vatandaşımıza ek bir yük getirecektir" şeklinde konuştu.