Havacılık Sektöründe Siber Güvenlik Krizi: İptaller ve Rötarlar

Siber Güvenlik Sorunu Havacılık Sektörünü Vurdu

Siber güvenlik alanında hizmet veren CrowdStrike'tan kaynaklanan küresel yazılım sorunu, özellikle havacılık sektörünü derinden etkiledi. Sorunun yaşandığı cuma günü, uçuş iptalleri normalden dört kat daha fazla artış gösterdi. Merkezi ABD'de bulunan "FlightAware" internet sitesinin verilerine göre, bu yazılım sorunu dünya genelinde günde ortalama 90 bin uçuş yapan ticari hava yolu firmalarını ciddi sıkıntıya soktu.

Krizin başladığı gün, yani cuma günü, 3 bin 403'ü ABD'de olmak üzere toplamda 5 bin 171 sefer iptal edildi. Ayrıca, 12 bin 896'sı ABD'de olmak üzere toplam 46 bin 13 uçuşta rötar yaşandı. 2023 yılı boyunca dünya genelinde günlük uçuş iptalleri ortalama 1200 seviyelerinde iken, 19 Temmuz'da bu rakamda dört katın üzerinde bir artış gözlemlendi.

En Çok Etkilenen Havayolu Şirketleri

Bu küresel sorun, en fazla etkiyi ABD merkezli Delta Havayolları üzerinde bıraktı. Delta'nın uçuşlarının %32'si iptal oldu ve toplam iptal sayısı 1207'ye ulaştı. Uçuşların %49'unda da rötar yaşandı; bu da toplamda 1867 rötarlı sefer anlamına geliyor.

İkinci en fazla etkilenen şirket ise United Airlines oldu. Krizin ilk gününde United, uçuşlarının %22’sini iptal etti ve toplam 694 sefer iptal edildi. Rötar oranı %61 olan United’ın 1898 seferinde de gecikme yaşandı.

American Airlines ise üçüncü en fazla etkilenen firma olarak dikkat çekti. Firmanın seferlerinin %11’i iptal olurken, iptal sayısı 408 olarak kaydedildi. Seferlerin %47’si rötar yaparak toplam rötarlı sefer sayısı 1757'yi buldu.

ABD merkezli Endeavor Air, dördüncü en çok etkilenen firma oldu; 293 sefer iptal edildi ve iptal oranı %42 oldu. Aynı zamanda, Endeavor'un 289 seferinde de rötar yaşandı.

Spirit Havayolları'nın iptal sayısı 234 olurken, iptal oranı %24 seviyesine ulaştı. Rötar yapan sefer sayısı ise 462'ye çıktı ve rötar oranı %48 olarak belirlendi.

Hollanda merkezli KLM Havayolları'nın 129 seferi iptal edildi ve iptal oranı %18 olarak kaydedildi. KLM'de ayrıca 405 rötarlı sefer yaşandı ve rötar oranı %57'yi buldu.

ABD merkezli Republic Havayolları'nın 119 seferi iptal olurken, iptal oranı %11 olarak belirlendi. Rötar sayısı 433'e ulaştı ve rötar oranı %42 oldu. İrlanda merkezli Ryanair'in de 118 seferi iptal edildi ve iptal oranı %3 seviyesinde gerçekleşti. Ryanair'in 1897 seferinde rötar yaşanırken, rötar oranı %62’ye ulaştı.

ABD merkezli PSA Airlines'ın 109 seferi iptal edildi. İptal oranı %15 olan firmanın 438 seferinde rötar yaşandı; rötar oranı %61 oldu. Hindistan merkezli IndiGo Havayolları'nda ise iptal sayısı 108, iptal oranı %4 olarak kaydedildi. IndiGo’nun 1173 seferinde rötar yaşanırken, rötar oranı %54’ü buldu.

İkinci Günde İptaller ve Rötarlar Devam Etti

Krizin ikinci gününde, toplam iptal sayısı 2 bin 882 olarak kaydedildi; bunun 2 bin 146’sı ABD’de gerçekleşti. Rötar sayısı da 35 bin 203’e ulaştı ve bunun 9 bin 148’i ABD’de yaşandı. Cumartesi günü en fazla etkilenen firma yine Delta Havayolları oldu. Delta’nın iptal sayısı 1208'i, iptal oranı ise %36'yı buldu. Firma, 1524 seferinde rötar yaşadı; rötar oranı %45 olarak kaydedildi.

İkinci sırada United Airlines yer aldı. United’ın 448 seferi iptal oldu ve iptal oranı %15’e ulaştı. 1152 seferinde rötar yaşandı ve rötar oranı %39 oldu. Üçüncü sırada Endeavor Air bulunuyor; Endeavor’un 221 seferi iptal edildi ve iptal oranı %44 olarak kaydedildi.

Spirit Havayolları, 125 iptal ve %13 iptal oranıyla dördüncü sırada yer aldı. Firmanın rötar sayısı 344, rötar oranı ise %36 oldu. İngiltere merkezli easyJet, 85 iptal ve %4 iptal oranıyla beşinci sırada bulunuyor; bu firmanın rötar sayısı 1041, rötar oranı da %56 olarak kaydedildi.

Çin merkezli China Eastern'in 54 seferi iptal olurken, iptal oranı %2 oldu. Firmanın 929 seferinde rötar yaşandı ve rötar oranı %34’ü buldu. American Airlines’ın 50 seferi iptal edildi, iptal oranı %1 seviyesinde gerçekleşti. Rötar sayısı ise 1366’ya ulaştı ve rötar oranı %37 olarak belirlendi.

Almanya’nın bayrak taşıyıcı havayolu Lufthansa, 45 iptal ve %4 iptal oranıyla sekizinci sırada yer aldı. Lufthansa’nın 477 seferi rötar yaptı; rötar oranı %46’ya ulaştı. Alman firması Eurowings 33 sefer iptali ve %6 iptal oranı ile dokuzuncu sırayı aldı. Firmanın 169 seferi rötar yaptı ve rötar oranı %35 oldu. 28 seferi iptal edilen İrlanda firması Ryanair, onuncu sırada yer aldı. Ryanair'in 1502 seferinde rötar yaşandı; rötar oranı %50’yi buldu.

Pazar Günü Sorunlar Devam Etti

Krizin üçüncü gününde havacılık sektörü etkilenmeye devam etti. ABD firmaları arasında en fazla etkilenen firma Delta oldu; 1373 sefer iptal edildi ve iptal oranı %36 olarak kaydedildi. Delta'nın rötar sayısı 1585 iken, rötar oranı %42'yi buldu. United Airlines da 266 iptal yaşadı; iptal oranı %9 olarak belirlendi. United’ın 723 seferinde rötar yaşandı ve rötar oranı %24 oldu.

Üçüncü sırayı İngiltere merkezli easyJet aldı. Firmanın 178 seferi iptal oldu ve iptal oranı %8 olarak kaydedildi. Şirketin 967 seferi rötar yaşarken, rötar oranı %47 seviyesine ulaştı. ABD şirketi Endeavor Air ise 151 iptal ve %23 iptal oranıyla dördüncü sırada yer aldı. Firmanın 236 seferi rötar yaptı; rötar oranı %37 oldu.

American Airlines, 92 iptal ve %2 iptal oranıyla beşinci sırada yer aldı. Firmanın 1632 seferi rötar yaptı; rötar oranı %43 seviyesine ulaştı. ABD firması Spirit, 68 iptal ve %7 iptal oranıyla altıncı sırada yer aldı. Spirit’in 306 seferi rötar yaparken, rötar oranı da %33’ü buldu.

Alman Lufthansa, 58 iptal ve %5'lik iptal oranıyla sekizinci sırayı aldı. Lufthansa’nın 483 seferi rötar yaptı; rötar oranı %46’ya ulaştı. Dokuzuncu sırayı China Eastern firması aldı; şirketin 56 seferi iptal oldu ve iptal oranı %2’yi buldu. 683 uçuşunda rötar yaşanan firmanın rötar oranı %25 olarak belirlendi. Almanya’nın Eurowings firması ise 52 iptal ve %9 iptal oranıyla onuncu sırayı aldı. Eurowings’in 168 seferi rötar yaparken, rötar oranı %30’a çıktı.

Toplam İptaller ve Rötarlar

Krizin üç günü boyunca dünya genelinde toplamda 11 bin 6 uçuş iptali gerçekleşti ve 115 bin 185 rötar kaydedildi. Delta'nın iptal edilen sefer sayısı 3 bin 790, rötar sayısı ise 4 bin 973 olarak belirlendi. United'ın toplam 1408 seferi iptal edilirken, 3 bin 772 seferi rötar yaptı. 665 seferi iptal olan Endeavor'un 628 seferinde rötar yaşandı. American Airlines’ın da 550 seferi iptal edildi ve 4 bin 759 seferinde rötar gerçekleşti.

Küresel kesintiden dolayı havalimanı operasyonlarında iptaller ve rötarlar bakımından en çok aksaklık yaşanan ABD eyaletleri Atlanta, Detroit, Chicago, Houston, Minneapolis, Los Angeles olarak öne çıkarken, dünya genelinde Almanya, Avustralya, İsviçre ve Hindistan dikkat çekiyor.

Uzmanlar, havacılık sektöründeki sorunların yüksek zamanlama hassasiyetinden kaynaklandığını ve sadece birkaç dakikalık bir gecikmenin bile havaalanı ve hava yolu şirketinin kalkış ve iniş programlarını sekteye uğratabileceğini belirtiyor.

8,5 Milyon Windows Cihazı Etkilenmiş Olabilir

Microsoft'a siber güvenlik hizmeti sağlayan CrowdStrike'ın güncellemesiyle Microsoft işletim sistemi arasındaki kopukluk, birçok sektörü olumsuz etkilemişti. ABD’li Microsoft, küresel yazılım sorununun yaklaşık 8,5 milyon Windows cihazını etkilediğini tahmin ettiğini bildirmişti. CrowdStrike Üst Yöneticisi (CEO) George Kurtz, bu sorun nedeniyle müşterileri ve ortaklarından özür diledi.