Hazine’nin Faiz Yükü ve Borçlanma İhtiyacı: Nakit Açık ve Gelecek Beklentileri
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2024 yılının ilk dört ayında ortaya koyduğu veriler, faiz ödemelerinin bütçe üzerindeki baskısını net biçimde gösteriyor. Ocak-nisan arasındaki dönemde faize ayrılan kaynaklar, önceki yıla göre önemli ölçüde artış kaydederek en az yüzde 63 oranında yükselişle 1.1 trilyon lirayı aştı. Yeni yılda Bakan Mehmet Şimşek’in görevinin başlamasıyla hesaplanan toplam borç ve faiz yükünün, bu yıl da ağır bir seyir izleyeceği belirtiliyor. Gelecek üç ay için planlanan borçlanma ise 1.6 trilyon lira düzeyine çıkacak, bu da borç sarmalını büyütüyor.
Nisan ayı verileri, bütçe açığının ana nedeninin faiz ödemeleri olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Nakit giderleri nisanda 1 trilyon 524 milyar liraya yükselirken, ocak-nisan arasında ise toplam giderler 6 trilyon 138 milyar liraya çıktı. Böylece vatandaşlar ve işletmeler büyük vergi ödemelerine rağmen Hazine’nin nakit açığını nisanda 251 milyar 242 milyon lira, dört aylık dönemde ise 856 milyar 111 milyon lira olarak görüyoruz. Faiz ödemeleri bu açığın en belirgin sürükleyici gücü olmaya devam ediyor: nisanda 248 milyar lira ve ocak-nisan döneminde 1 trilyon 115 milyar 686 milyon lira faiz harcaması yapıldı. Faiz yükü yıllık bazda %63 artarken, enflasyon verileriyle karşılaştırıldığında bile bu yük dikkat çekici ölçüde büyüdü. Ancak faiz dışı denge olumlu bir seyir izliyor: geçen yılın ilk dört ayında 411 milyar lira açık veren faiz dışı denk, bu yılın aynı döneminde 257 milyar lira fazlalaştı.
Gelecek döneme dair beklentiler de yükü artırıyor. Bakanlığın açıkladığı programa göre mayıs-temmuz arasındaki üç aylık dönemde rekor bir borçlanma tutarı olan 1 trilyon 743 milyar lira öngörülüyor. Bu dönemde borç ödeme yükünün yaklaşık 1 trilyon 510 milyar liraya ulaşması bekleniyor ve üç ayda toplamda 594.4 milyar liralık faiz ödemesi planlanıyor. Bu tablo, bütçe dengesinin faiz yükü nedeniyle yeniden kırılganlaşabileceğini gösteriyor ve borçlanma ihtiyacını daha da güçlendiriyor.