Hürmüz Boğazı Krizi Plastik Sektörünü Derinden Etkiliyor: Hammadde Maliyetleri ve Üretim Aksiyonları
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimler küresel enerji akışını zorlarken petrol fiyatlarında istikrarlı bir yükselişe yol açıyor. Bu durum Türkiye’de plastik üretim zincirini doğrudan etkileyerek hammadde maliyetlerinde keskin artışlara neden oluyor. Sektördeki firmalar, artan maliyetler ve tedarik sıkıntıları nedeniyle faaliyetlerini geçici olarak durdurmak veya üretimi yavaşlatmak zorunda kalıyor.
FABRİKALAR ÜRETİMİ GEÇİCİ OLARAK DURDURDU ifadesi sektörde sıkça duyuluyor. Birçok tesis, emek ve enerji giderlerindeki yükseliş nedeniyle üretimde adım adım kesintiye gitti; bazılarını ise bayram tatilini erkene çekmeye yönlendirdi. Sektör temsilcileri, kamu ihalelerinde mücbir sebep durumunun tanımlanması ve hammadde üzerinde uygulanacak ek vergilerin geçici olarak kaldırılması taleplerini yineliyorlar.
HAMMADDE FİYATLARI YÜZDE 60-80 ARASINDA ARTTI TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, türüne göre plastik hammaddelerinin fiyatlarında önemli artışlar olduğunu belirtti. Türkiye’nin plastik hammaddesi ihtiyacını büyük ölçüde Orta Doğu’ya bağımlı olduğuna dikkati çeken Eroğlu, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın dünya petrol ve gaz rezervlerinin yoğun olduğu bu bölgede yaşanmasının Türkiye’yi doğrudan etkilediğini ifade etti.
FİYAT ARTIŞLARI PEK ÇOK SEKTÖRE YAYILACAK Eroğlu, lojistik giderlerinde de benzer bir yükseliş kaydedildiğini vurgulayarak taşımacılık maliyetlerinin yaklaşık yüzde 70 arttığını, bölgeye çalışan sigorta şirketlerinin risk primlerini ise iki katına çıkardığını kaydetti. Ambalaj maliyetleri ise ilk etapta yaklaşık %25 oranında artış gösterdi. Plastik ürünlerin tekstil, beyaz eşya ve otomotiv gibi alanlarda kullanılması nedeniyle bu maliyet artışlarının enflasyon baskısını geniş bir alana yayabileceği belirtiliyor.
ÜRETİM BEKLENEN ŞEKİLDE DEVAM EDEMİYOR: DURDURMA YÜKSEK Hammadde belirsizliği ve tedarik sorunları nedeniyle üretimde yavaşlama görülüyor. Birçok imalathane bayram tatilini erkene çekerek duruş sürelerini uzattı. Gaziantep ve İstanbul başta olmak üzere bazı tesisler, geçen haftadan itibaren üretimlerini tamamen durdurdu. Petrol fiyatlarında bir geri çekilme yaşanmazsa kapasite kullanımını daha da küçülteceği öne sürülüyor.
MÜCBİR SEBEP TALEBİ Eroğlu, sabit fiyatlı kamu ihaleleriyle çalışan firmaların artan maliyetler karşısında sıkıntı yaşadığını belirterek bu durumun mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesini talep etti. Hammadde üzerindeki vergi yükünün, akaryakıtta uygulanan eşel mobil sisteme benzer bir modelle 5-6 ay süreyle askıya alınmasının üretimi ve enflasyonla mücadeleyi destekleyeceğini söyledi.
BAYRAM TATİLİ ERKEN BAŞLADI Züccaciyeciler Derneği (ZÜCDER) Başkanı Burak Önder, plastik sektöründe hammadde sıkıntısının derinleştiğini dile getirdi. İstanbul, Gaziantep, Adana ve Konya gibi merkezlerde birçok fabrika bayram tatilini 9 güne çıkartarak üretimi durdurdu. Sorunun yalnızca lojistik kaynaklı olmadığını ifade eden Önder, stokların kısıtlı olması ve talep zayıflığı nedeniyle üretimi geçici olarak durdurmayı tercih ettiklerini söyledi. Türkiye’de plastik hammaddesinde yerli üretimin ihtiyacın sadece yüzde 12’sini karşılayabildiğini hatırlatan Önder, PVC gibi kritik hammaddelerde ithalattan alınan ek vergilerin geçici olarak kaldırılmasının piyasayı rahatlatabileceğini aktardı.