İSO Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2023 Sonuçları

İSO Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2023 Sonuçları Açıklandı



İstanbul Sanayi Odası (İSO), haziran ayında yayımladığı “İSO Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2023” araştırmasının ardından, daha küçük ve orta ölçekli işletmeleri kapsayan “İSO Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2023” (İSO İkinci 500) araştırmasının sonuçlarını da kamuoyuyla paylaştı. Bu çerçevede, 2023 yılında İSO İkinci 500’ün üretimden satışları, önceki yıla göre yüzde 42,2 oranında artarak 695 milyar TL’den 988 milyar TL’ye ulaştı.


Ancak, 2023 yılında İSO İkinci 500’ün üretimden satışları, enflasyonun altında kalarak reel anlamda bir gerileme yaşadı. Yıl sonu TÜFE enflasyonundan arındırılmış verilere göre, İSO İkinci 500’ün üretimden satışlarının yüzde 13,7 oranında azaldığı gözlemlendi.

EN BÜYÜK ŞİRKETLER

Üretimden satışlar baz alınarak yapılan 2023 yılı İSO İkinci 500 sıralamasına göre, Biska Tekstil 2 milyar 958 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. Onu, 2 milyar 949 milyon TL ile Karel Elektronik takip ederken, Küçükçalık Tekstil 2 milyar 945 milyon TL ile üçüncü sırada bulunuyor.

2023 yılı İSO İkinci 500 sıralamasına girebilmek için şirketlerin üretimden satışlarının 2 milyar 958 milyon TL ile 1 milyar 294 milyon TL arasında olması gerekti. 2022 yılında İSO İkinci 500 listesinde yer alan şirketlerin üretimden satışları ise 2 milyar 54 milyon TL ile 886 milyon TL arasında gerçekleşmişti. Bu yıl, 76 yeni kuruluş İSO İkinci 500 sıralamasında yer aldı. 37 kuruluş geçen yıl İSO 500’de bulunurken, bu yıl İSO İkinci 500’e geriledi. Ayrıca, 387 kuruluş son iki yılda da İSO İkinci 500 sıralamasında yer almayı başardı.

İHRACATTA DÜŞÜŞ

2023 yılında İSO İkinci 500’ün ihracatı, yüzde 6,5 oranında bir düşüşle 15 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu durum, Türkiye genelinde ve İSO 500’ün altında bir performansa işaret eden bir tablo sergileyerek, daha küçük ve orta ölçekli kuruluşların dış pazarlarda etkin olma ve rekabet gücünü koruma konusunda önemli zorluklar yaşadığını gösterdi. Bu gelişmeler sonucunda, İSO İkinci 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı 2023 yılında 0,4 puan azalarak yüzde 6,1’e düştü.

FAALİYET KÂRI ARTIYOR

2023 yılında İSO İkinci 500’ün faaliyet kârı, önceki yıla göre yüzde 44,9 oranında artarak 100,4 milyar liradan 145,5 milyar liraya ulaştı. Bu dönemde faaliyet kârlılığı oranı ise yüzde 12,6 ile sabit kaldı. Benzer bir şekilde, faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr büyüklüğü de yüzde 46’lık bir artışla 121,1 milyar liradan 176,8 milyar liraya yükseldi. Ancak, FAVÖK kârlılığı sadece binde 1 puan artarak yüzde 15,3 seviyesine ulaştı. Vergi öncesi kâr ve zarar toplamı ise yüzde 26,8 artarak 74,7 milyar liradan 94,7 milyar liraya yükseldi; fakat satış kârlılığı oranı 1,2 puan düşüşle yüzde 9,4’ten yüzde 8,2’ye geriledi.

KÂR EDEMEDE DÜŞÜŞ

İSO İkinci 500’de vergi öncesi dönem kâr ve zarar büyüklüğüne göre 2022 yılında kâr eden kuruluş sayısı 457 iken, bu sayı 2023 yılında 428’e düştü. Zarar eden kuruluş sayısı ise 43’ten 72’ye yükseldi. Bu durum, 2018 sonrasındaki en yüksek değere ulaşmış durumda. Diğer taraftan, operasyonel kârlılığı gösteren faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr ve zarar büyüklüğüne göre, kâr elde eden firma sayısının 495 ile aynı seviyede kaldığı ve yüksek seviyesini koruduğu gözlemlendi.

FİNANSMAN GİDERLERİNDE ARTIŞ

Finansman giderleri, 2023 yılında da İSO 500’de olduğu gibi, İSO İkinci 500’de de sanayi kuruluşlarının kârlılığında temel belirleyicilerden biri olmaya devam etti. İSO İkinci 500’ün finansman giderleri, yüzde 103,1 oranında artarak 65,6 milyar TL’ye yükseldi. Aynı dönemde faaliyet kârı yüzde 44,9 artışla 145,5 milyar TL’ye ulaştı. 2023 yılında enflasyon düzeltmesi sonrası İSO İkinci 500’ün aktif toplamı, yüzde 110,4 oranında artarak 1,4 trilyon liraya ulaştı; bu artışın 343 milyar liralık kısmı enflasyon düzeltmesinden kaynaklanmaktadır. Borçların alt kalemleri incelendiğinde, İSO İkinci 500’de mali borçların yüzde 66 artışla 303 milyar liraya ulaştığı görülmüştür. Diğer borçlar ise yüzde 87,5 artışla 338 milyar liraya yükseldi.

TEKNOLOJİ YOĞUNLUĞU DAĞILIMI

İSO İkinci 500’ün teknoloji yoğunluklarına göre yarattığı katma değer dağılımı incelendiğinde, en yüksek payın yüzde 44,6 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayiler tarafından alındığı ve bu grubun geçen yıla göre 4,6 puanlık bir düşüş yaşadığı gözlemlendi. Orta-düşük teknolojili sanayilerin payı ise 0,9 puan artarak yüzde 26,2’ye ulaşırken, orta-yüksek teknolojili sektörlerin payı 2,6 puan artışla yüzde 25,7’ye ve yüksek teknoloji grubunun payı 1,2 puan artışla yüzde 3,6’ya yükseldi.

İSTİHDAMDA ARTIŞ

Sanayi istihdamının 2023 yılında nispeten durağan seyrettiği gözlemlenirken, İSO İkinci 500’ün istihdamı yüzde 9,1 artışla 285 bin kişiye ulaştı. Aynı yıl içinde ödenen maaş ve ücretlerdeki artış ise yüzde 131,4 olarak gerçekleşti. İSO İkinci 500’de halka açık kuruluşların sayısı, 2017-2022 yılları arasında dalgalı bir seyir izledikten sonra 2023 yılında 4 adet artarak 30’a yükseldi. Yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı ise, 2018-2021 yılları arasında yaşanan artışın ardından 2022 yılında duraklamıştı ve 2023 yılında 7 adet azalarak 66’ya düştü. Son yıllarda sayısal olarak düşüş göstermesine rağmen, İstanbul Sanayi Odası 134 şirket ile İSO İkinci 500 içinde en büyük paya sahip olmaya devam ediyor. İstanbul’u 44 şirket ile Ege Bölgesi Sanayi Odası takip ederken, Kocaeli 35, Bursa ve Gaziantep 34, Adana ise 19 şirketle üst sıralarda yer aldı.

EN BÜYÜK SEKTÖRLER

İSO İkinci 500’ün, İSO tarafından oluşturulan 10’lu sektör gruplandırmasına göre dağılımına bakıldığında, İSO İkinci 500 içerisinde yer alan firmaların yaklaşık yüzde 65’inin 4 sektör grubunda toplandığı görülmektedir. Bu sektörler sırasıyla:

Bu dört sektör, 2023 yılı verilerine göre üretimden net satışların yüzde 63’ünden fazlasını gerçekleştirmektedir. Diğer taraftan, ilk iki sektördeki firmaların üretimden net satışlar içindeki payı geçen yıla göre artarken, takip eden iki sektörün payının azalması dikkat çekmektedir.