Kara Yolu Taşımacılığında Dönüşüm: Dijitalleşme ve Hak Güvencesi Odaklı Yeni Düzenlemeler
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, şehirlerarası otobüs yolculuklarında hareket saatinin 12 saat öncesine kadar tam ücretin iade edilmesini zorunlu kılan yeni uygulamayı duyurdu. Resmi Gazete’de yayımlanan ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde yapılacak değişiklikleri içeren düzenleme, sektörde talep edilen dijitalleşme ve operasyonel verimlilik hedeflerini daha görünür kıldı.
Dijital dönüşümün merkezine alınan bu düzenlemeyle hizmet kalitesinin artması ve uygulama birliğinin güçlenmesi amaçlanıyor. Ayrıca terminallerde yoğunluk yaşamaması için yer bulamayan yolcuların, yerel makamlarca tahsis edilen alanların kullanılmasını mümkün kılan yasal altyapı da kuruldu. Mevsimlik tarım işçilerinin ulaştırılmasına yönelik yeni hükümler, D3 yetki belgesi sahiplerinin yalnızca kendi tarım alanlarında çalışacak işçileri taşımasına imkan tanıyor.
KURYE TAŞIMACILIĞINDA YENİ DÖNEM Uraloğlu, dijitalleşme yolunda atılan adımları özetlerken Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi’nin (UETS) tüm yetki belgesi sahipleri için zorunlu hale getirildiğini ve bunun 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe gireceğini açıkladı. Uluslararası lojistik faaliyeti için aranan 3 yıllık tecrübe şartının hesaplamasında, geçmişte geçerli olan yetki belgelerinin de dikkate alınacağını belirtti. Ayrıca yetki belgesi devri süreçlerinde mesleki yeterlilik süresinin 45 günden 60 güne çıkarıldığı bilgisini paylaştı.
Kurye taşımacılığında yeni yükümlülükler getirildiğini ifade eden Uraloğlu, kurye göreviyle kargo taşımacılığı yapanların bu kapsamda yükümlülüklerini yerine getirmelerinin zorunlu olduğunu vurguladı. SRC belgesi ve kurye faaliyet belgelerinin 1 Ocak 2027’ye kadar temin edilebilme imkanı sağlandığını, ayrıca 2013 model ve önceki otomobiller için B2 ve D2 belgelerinin ilâve sürelerinin uzatıldığını belirtti.
AÇIK BİLET ZORUNLU OLACAK Vatandaş haklarını güvence altına almak amacıyla şehirlerarası otobüslerde hareket saatine 12 saat kala tam ücret iadesi zorunlu hale getirildi. Ayrıca sefer başlamadan önce açık biletin düzenlenmesi zorunlu kılındı. Firmaların ücret tarifelerini Bakanlığa önceden bildirebilmesi ve azami bir ay sonrası için geçerli olacak tarifelerin sisteme kaydedilebilmesi de mümkün olacak; gerekli durumlarda 10 gün içinde düzeltme başvurusu yapılabilecek.
Taşıt sürücülerinin yaş sınırlamalarıyla ilgili düzenlemeler mevcut mevzuata bırakılırken, muayenesiz araçların yetki belgesine sahip olsa dahi yurtdışına çıkışlarına izin verilmeyeceği belirtildi. Ev eşyası taşımacılığında yalnızca kamyonetle çalışmak isteyenler için maksimum bir kamyonet sınırı getirildi. Turizm amaçlı yolcu taşımacılığında da otomobil kullanımına ilişkin yeni kurallar uygulanıyor; Yerli Malı Belgesi’ne sahip araçlar için taşıt sayısı konusunda teşvik mekanizması devreye alınıyor.
KADEMELİ CEZALAR SİSTEMİ D4 yetki belgeleriyle ilgili olarak U-ETDS veri iletim zorunluluğunun kaldırıldığı belirtildi. Engelli ve diyaliz hastalarını tek taşıtla taşıyan D2 belgeli taşımacıların mesleki yeterlilik şartından muaf tutulacağı ve fiili taşıma imkânı bulunmayan taşımacılar için ODY-ÜDY şartının aranmayacağı açıklandı. Kayıt dışı ve kuralsız taşımacılığa karşı uygulanacak cezaların kademeli olarak artacağı, ilk ihlalde 21 bin 333 lira, ikinci ihlalde 42 bin 666 lira, üçüncü ihlalde 106 bin 665 lira, dördüncü ihlalde 213 bin 330 lira ve beşinci ihlalde yetki belgesinin iptal edilmesi gibi yaptırımlar öngörüldü. Ayrıca terminal işletmeciliğinde geçerli belge olmadan faaliyette bulunulması engellenecek.