Koç Üniversitesi-TÜSİAD Ekonomik Araştırma Forumu Raporu: Türkiye Ekonomisinin Güncel Durumu

Koç Üniversitesi-TÜSİAD Ekonomik Araştırma Forumu (EAF) Raporu

Doç. Dr. Cem Çakmaklı tarafından hazırlanan “Ekonomik ve Finansal Durum Endeksleri Güncel Tahminleri” başlıklı rapor, Ocak 2025 itibarıyla Türkiye ekonomisinin mevcut durumunu detaylı bir şekilde ele almaktadır. Raporun bulguları, Ekonomik Durum Endeksi’nin (EDE) ocak ayında bir önceki aya göre yüzde 0,1 artış gösterdiğini, Finansal Durum Endeksi’nin (FDE) ise yüzde 0,2’lik bir yükseliş kaydettiğini ortaya koymaktadır. Ancak, alt göstergelerdeki kırılganlıkların devam ettiği de vurgulanmaktadır.

Rapor, sanayi üretim endeksi verilerinin aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 4,9 oranında yüksek bir artış sergilediğini belirtirken, işgücü piyasasında aralık ayında toplam istihdamda yüzde 0,2’lik bir hafif düşüş yaşandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, PMI verileri ocak ayında 50 olan eşik değerin altında kalarak 48 seviyesine gerilemiştir. Kapasite kullanım oranının da aralık ayına göre düştüğü gözlemlenirken, günlük yayınlanan mevsimsellikten arındırılmış elektrik tüketimi verisi ocak ayında önceki aya göre yüzde 0,9 oranında bir azalma göstermiştir. Tüm bu bileşenler, EDE’de devam eden durağanlığın 2024’ün son çeyreğinde güçlü bir artışla yer değiştirdiğini göstermektedir.

Finansal Durum Endeksi (FDE), ocak ayında bir önceki aya göre yüzde 0,2 oranında bir artış göstermiştir. Aralık ve kasım aylarındaki değişimlerin sırasıyla yüzde 0,1 ve yüzde -0,1 olduğu dikkate alındığında, finansal koşullarda son çeyrekte bir sıkılaşma yaşandığı da gözler önüne serilmektedir. FDE’nin alt bileşenleri incelendiğinde ocak ayında brüt rezervlerde bir düşüş, Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminin 250’li seviyelerde seyrettiği ve ocak ayının ilk yarısında kredilerde hemen her kategoride reel olarak yüzde 2’lik bir azalma olduğu tespit edilmiştir.

2019'un ikinci yarısından itibaren hesaplanan EDE ve FDE endeksleri incelendiğinde, 2020’nin ilk yarısındaki pandemi sürecinin neden olduğu ekonomik daralma ve sonrasındaki toparlanma belirgin bir şekilde gözlemlenmektedir. Finansal durumun 2021’in ikinci yarısındaki düşüşe geçtikten sonra 2023’ün ikinci yarısında tekrar toparlanmaya başladığı anlaşılmaktadır.

Rapor, EDE ve FDE’nin ortak hareketlerinden yola çıkarak kısa vadede ekonominin durgunluğa girme olasılığını analiz etmektedir. Bu bağlamda, 2007’den günümüze kadar olan süreçte 2008 Küresel Finans Krizi, 2018 kur atakları ve 2020 pandemi başlangıcında bu olasılıkların yükseldiği görülmektedir. Son olarak, 2024 Eylül’de yüzde 30’a yaklaşan resesyon olasılığı, %17 seviyesinde hesaplanmıştır.

EAF Forum Direktörü Prof. Dr. Selva Demiralp, rapor hakkında şu değerlendirmelerde bulunmuştur: “Cem Çakmaklı tarafından hazırlanan finansal durum ve ekonomik durum endeksleri, son çeyrekteki ivmelenmenin ocak ayı itibarıyla sönümlenmeye başladığını göstermektedir. Finansal durum endeksi (mavi çizgi), ekonomik durum endeksi (turuncu çizgi) için bir öncü gösterge işlevi görmektedir. Finansal durum endeksindeki durağanlık, TCMB'nin son üç faiz indirimine rağmen finansal koşullarda bir gevşeme olmadığı ve mevcut sıkılığın korunduğu sürece enflasyon patikasında gevşeme olmayacağı anlamına gelmektedir. Öte yandan, %24'lük enflasyon hedefine ulaşabilmek için mavi çizginin biraz daha aşağı gelmesi (yani finansal koşulların sıkılaşması) gerekmektedir ki ekonomik durum endeksi de onu takip edebilsin.”