Küresel LNG Krizi: Orta Doğu Çatışmasının Fiyatları ve Asya-Avrupa Tedarik Zinciri Üzerindeki Şok Etkisi

Katar’a bağımlı enerji arayışları ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla başlayan gerginlik, küresel LNG akışında derin bir kırılmaya yol açtı. Bölgedeki çatışmalar, Katar’ın üretim kapasitesinin azalması nedeniyle Asya ve Avrupa piyasalarını etkileyen fiyat sıçramalarını tetikledi. Önceki günlerde limanlardan ayrılan LNG gemilerinin yaklaşık %60’ının varış noktalarına ulaşması yüksek belirsizlik yaratırken, bazı kargoların rotalarını değiştirmesi dikkati çekti.

Affinitiy adlı bağımsız nakliye acentesinin Financial Times ile paylaştığı veriler, şu an Asya’ya doğru hareket eden LNG miktarının azaldığını ve Avrupa’ya doğru akan stokların daraldığını gösteriyor. Analistler, arz şokunun tam etkisinin hissedilmesinin birkaç gün içinde başlayacağını öngörüyor. Katar, küresel LNG talebinin yaklaşık beşte birinden sorumlu konumunda bulunuyor ve kriz doğrudan bu kaynak üzerinde baskı yaratıyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla başlayan gerilim, hedeflenen tesisler üzerinden daha yıkıcı sonuçlar doğurdu. Dünyanın en büyük doğal gaz sahası olan Güney Pars’a saldırı, ardından Ras Laffan LNG tesissine füze saldırılarını tetikledi. Forbes’ın analizine göre bu ay içinde küresel arzın yaklaşık %14’üne karşılık gelen 5,8 milyon ton LNG kullanılamaz hale geldi. Ras Laffan’da yaşanan hasar ise toplam üretim kapasitesinin %17’sinin önümüzdeki 3 ila 5 yıl boyunca kullanılamayabileceğini gösteriyor ve bazı ülkeler için muhtemel mücbir sebep ilanını gündeme getiriyor.

Avrupa ve İngiltere’de gaz fiyatları olayların ardından hızla yükseldi; ABD ve Asya’daki spot LNG fiyatları çabuk iki katına çıktı. Hollanda TTF vadeli işlemleri de kayda değer artış yaşadı. CNN’nin Kpler verilerine dayanarak aktardığı bilgiler, Avrupa’ya gidecek planlı LNG gemilerinin bazıları için rotalarını daha kârlı Asya pazarlarına çevirdiğini gösteriyor.

Asya ülkeleri, enerji açığını kapatmak için acil önlemler almak zorunda kalıyor: Japonya ve Güney Kore’nin nükleer ve kömür enerjisine dönüş yapması beklenirken, özellikle Niigata’da nükleer kapasitenin artırılması gündemde. Tayvan ise kısa süre içinde 22 LNG gemisini güvenceye alacağını duyurmuş olsa da Atlantic Council uzmanları, yaz aylarında ciddi elektrik kesintileri yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Çin ise Orta Doğu’dan gelen ihtiyacını düşürmek adına spot piyasalardan yükselen fiyatlar yerine yerel kömür ve gaz üretimini güçlendirmeye yöneliyor. Ancak kısa vadede belirgin bir çözüm görünmüyor; ABD ve Avustralya’daki tesisler maksimum kapasitede çalışmaya devam ederken Nijerya, Cezayir ve Trinidad ve Tobago gibi üreticilerin açığı kapatması teknik olarak mümkün değil.

Enerji piyasalarında bir tür “stratejik LNG rezervi”nin bulunmaması, krizin daha derinleşmesini engellemiyor. Eurasia Group analisti Greg Bru’nun değerlendirmesi, bu yıl için öngörülen küresel LNG arz fazlasının tamamen ortadan kalktığını vurguluyor: durum artık acil bir denge meselesi.