Lübnan’da Patlayan Çağrı Cihazları ve İstihbarat Çalışanlarının İddiaları

Eski ve mevcut 12 savunma ve istihbarat çalışanı, Lübnan'da meydana gelen çağrı cihazlarının patlaması hakkında New York Times (NYT) gazetesine açıklamalarda bulundu. İsimlerinin açıklanmasını istemeyen üç istihbarat yetkilisi, patlayan cihazları sattığı öne sürülen BAC Consulting KFT (BAC Danışmanlık Ltd) firmasının "İsrail'in kontrolündeki bir paravan şirket" olduğunu ifade etti. Çalışanlar, bu çağrı cihazlarını üreten İsrail istihbarat mensuplarının kimliklerini gizlemek amacıyla en az iki farklı paravan şirket kurulduğunu, ancak bu şirketler hakkında ayrıntılı bilgi veremediklerini belirtti.

BAC'nin başlangıçta "sıradan müşteriler için çağrı cihazı ürettiğini" ve asıl hedefin Hizbullah olduğunu vurgulayan istihbaratçılar, Hizbullah için üretilen cihazların pillerinin patlayıcı madde olan "PETN" içerdiğini ifade etti. Ayrıca, bu çağrı cihazlarının 2022 yazından itibaren Hizbullah'a az sayıda gönderilmeye başlandığını ve Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ın "Cephede telefon kullanılmasın" açıklamasının ardından üretimin hızlandığını aktardılar. İstihbarat çalışanları, çağrı cihazlarının Lübnan'a sevkiyatının yaz boyunca arttığını ve binlerce cihazın Hizbullah mensupları ile müttefiklerine dağıtıldığını bildirdi.

Hizbullah mensuplarının şüphelenmemesi için, bu çağrı cihazlarına Hizbullah'ın üst düzey liderlerinden gelmiş gibi görünen Arapça mesajlar gönderildiğini belirten çalışanlar, patlayan cihazların bu mesajlarla tetiklendiğini kaydetti. Nasrallah, 13 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Hizbullah'ın son dönemde artan kayıplarının nedenini kullanılan telefonlara ve internete bağlamış, başta Hizbullah mensupları olmak üzere Lübnan'ın güneyindeki tüm köy ve belde sakinlerinden cep telefonu kullanmamalarını istemişti.

Patlama Sonrası Sağlık Sistemi Durma Noktasına Geldi

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, DSÖ'nün haftalık basın toplantısında bu olaylarla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Ghebreyesus, Lübnan'daki patlayan iletişim cihazlarının neden olduğu can kayıplarına müdahale etmek için Lübnan Sağlığı Bakanlığı ile yakın bir iş birliği içinde olduklarını vurguladı. "Bu olaylar, Lübnan'ın zaten kırılgan olan sağlık sisteminde ciddi anlamda bozulmaya neden oldu. DSÖ ve ortakları aylardır toplu can kayıplarına yol açan olaylara hazırlık yapmak ve müdahale için Lübnan'a destek sağlıyor." dedi.

Ghebreyesus, acil ihtiyaçları karşılamak ve sağlık sisteminin işleyişini takip etmek amacıyla ortaklarıyla birlikte kan malzemeleri ve kan testi kitleri gibi destekler sağladıklarını belirtti.

Patlamalarda Sağlık Çalışanlarının Durumu

Toplantıya telekonferansla katılan DSÖ'nün Lübnan Temsilcisi Abdinasir Abubakar, AA muhabirinin, "Lübnan'daki elektronik cihaz patlamalarında kaç sağlık çalışanı etkilendi? Bu saldırıları sağlık açısından değerlendirebilir misiniz? Bunların uzun vadeli etkileri olabilir mi?" sorusuna yanıt verdi. Abubakar, "Şu ana kadar Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda bir doktorun hayatını kaybettiğini bildirdi. Bakanlık, son iki günde yaşanan olayları sınıflandırmaya ve verileri toplamaya çalışıyor. Görevi başında olmayan sağlık çalışanları da bu patlamalardan etkilenmiş olabilir. Rakamlar her gün güncelleniyor." dedi.

Patlamalar sonucunda şimdiye kadar 37 kişinin yaşamını yitirdiğini ve 3 binin üzerinde kişinin yaralandığını aktaran Abubakar, bu saldırıların sağlık açısından uzun vadeli etkilerinin olup olmadığını değerlendirmeye devam ettiklerini ve bunun anlaşılmasının zaman alacağını bildirdi.

Olayların Arka Planı

Lübnan'da 17 Eylül'de, Hizbullah mensuplarının kullandığı çağrı cihazlarında eş zamanlı patlamalar meydana gelmişti. Sağlık Bakanlığı, bu patlamalarda 2'si çocuk, toplamda 12 kişinin hayatını kaybettiğini, 300’ü ağır olmak üzere yaklaşık 2 bin 800 kişinin yaralandığını bildirmişti. Ayrıca, ülkede daha önce çok sayıda telsizin patlatılması sonucu 20 kişinin öldüğü ve 450'den fazla kişinin de yaralandığı açıklanmıştı. Lübnanlı yetkililer, olaylardan İsrail’i sorumlu tutarken, İsrail tarafından henüz bir açıklama yapılmamıştır. İsrail-Lübnan sınırında 8 Ekim 2023'ten bu yana taraflar arasında zaman zaman şiddetlenen çatışmalar yaşanmaktadır.