Mevduat Büyüklüğüne Göre Faiz Ayrışmasını Etkileyen Faktörler

Mevduat Büyüklüğüne Göre Faizlerdeki Ayrışmayı Etkileyen Faktörler

Bankanın internet sitesinde yer alan "Ekonomi Notları" bölümünde, "Mevduat Büyüklüğüne Göre Faizlerdeki Ayrışmayı Etkileyen Faktörler" başlıklı bir çalışma yayımlandı. Bu çalışmada, bankaların mevduat faiz oranlarının, mevduat büyüklüklerine bağlı olarak belirgin bir şekilde ayrıştığı ifade edilmektedir. Özellikle, küçük tutarlı mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranlarının, büyük tutarlı mevduat hesaplarına göre daha düşük olduğuna dikkat çekilmektedir.

Çalışmada, yüksek ve düşük tutarlı mevduat faiz oranları arasındaki farkın, enflasyon beklentilerinin bozulduğu ve para politikasının sıkılaştığı dönemlerde belirgin bir şekilde arttığı vurgulanmaktadır. Ayrıca, "Mevduat büyüklüğüne göre faiz ayrışmasının boyutu, incelenen tüm dönemlerde bankaların büyüklüğüne duyarlı iken, bankaların likiditesinin de bu ayrışmada önemli bir rol oynayabileceği" ifadesine yer verilmektedir. Öne çıkan bir diğer nokta ise politika düzenlemelerinin, özellikle Türk lirasına geçiş hedefleri doğrultusunda uygulandığı 2022 yılı son çeyreğinden itibaren faiz farklılaşmasının artış göstermesidir.

Mevduat Büyüklüğünün Faiz Oranları Üzerindeki Etkisi

Yapılan analizde, mevduat büyüklüğünün, mevduat faiz oranları üzerinde etkili olan önemli faktörlerden biri olduğu sonucuna varılmıştır. Son 10 yıllık dönemde, bankaların yüksek tutarlı mevduat hesaplarına uyguladığı faiz oranlarının, düşük tutarlı mevduat hesaplarına kıyasla daha yüksek olduğu belirtilmektedir. Literatürde de ifade edildiği üzere, yüksek tutarlı mevduat sahiplerinin finansal okur yazarlık düzeyinin daha yüksek olması, banka riskliliğini daha iyi izlemeleri ve faiz oranlarındaki değişimlere daha duyarlı olmaları, bankaların bu müşterilere daha yüksek faiz oranları sunmalarını sağlamaktadır. Düşük tutarlı mevduatın sigortalanmış kısmının daha fazla olması ve bankaların sigortalı mevduata daha az faiz önermesi de faiz farkının oluşmasına yol açan diğer önemli faktörler arasında yer almaktadır.

Banka Büyüklüğünün Etkisi

Çalışmada, Türkiye örneği üzerinden yüksek ve düşük tutarlı mevduat veri setinden elde edilen betimsel ve ampirik bulguların, yüksek ve düşük tutarlı mevduat hesaplarının faiz oranları arasındaki farkın, enflasyon beklentilerinin bozulduğu ve para politikasının sıkılaştığı dönemlerde yükseldiğine işaret ettiği vurgulanmaktadır. Literatürle uyumlu olarak, bankaların büyüklüğünün ve likit olma durumlarının (piyasa fonlaması payının) mevduat büyüklüğüne göre faiz farklılaşmasında etkili olduğu görülmüştür. Çalışmada ayrıca, analiz döneminde uygulanan TL mevduat payının artırılmasına yönelik politikaların, faiz farkının yükselmesine neden olduğu tespit edilmiştir.

Yine literatürle bağlantılı olarak, banka spesifik değişkenlerden olan mevduat dışı fonlama payı ve maliyeti, sermaye yeterlilik rasyosu ve kredi büyümesi de dönemsel olarak mevduat faizleri üzerinde etkili olmaktadır. Bunun yanı sıra, kur korumalı hesapların mevduattaki payı düştükçe ve enflasyon beklentileri iyileştikçe söz konusu faiz farkının azalacağı öngörülmektedir. Düşük tutarlı mevduata sahip yatırımcıların, yüksek tutarlı mevduata benzer faiz oranları elde etmesi, yatırımcıların tüketim yerine tasarruf tercihlerini artırarak enflasyon görünümüne olumlu katkıda bulunacaktır.