Oreshnik Füzesinin Geliştirilmesi ve Batı Teknolojisi Bağımlılığı

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı kullandığı deneysel "Oreshnik" (Fındık Ağacı) füzesinin üretiminde, Batılı ülkelerden temin edilen parçaların büyük bir rolü olduğu ortaya çıktı. Financial Times’ın haberine göre, Ukrayna istihbaratının Oreshnik füzesinin geliştiricisi olarak tanımladığı iki önemli Rus silah enstitüsü, Alman ve Japon metal işleme sistemlerine hakim olan çalışanlar arayışında.

Moskova Isı Teknolojileri Enstitüsü (MITT) ve Sozvezdie adlı şirketlerin verdiği iş ilanları, Kremlin'in silah endüstrisinin Batı yaptırımlarına rağmen yabancı teknolojilere ne kadar bağımlı olduğunu gözler önüne seriyor. Bu bağımlılık, özellikle bilgisayarlı sayısal kontrol (CNC) sistemlerinde belirgin bir şekilde kendini gösteriyor. CNC, fabrikaların yüksek hassasiyetle malzemeleri şekillendirmesine imkan tanıyan bir sistemdir. Bu makineler, ham maddeleri kalıp halinden çıkararak mükemmel doğrulukla kesebiliyor.

Putin, karadan fırlatılan orta menzilli, nükleer kapasiteli Oreshnik füzesini, Ukrayna’nın Batılı müttefiklerinin Rusya'daki hedeflere saldırmasına izin vermesi durumunda gerçekleştirdiği misilleme olarak kullandı. Oreshnik'in, RS-26 Rubezh adı verilen nükleer kapasiteye sahip bir balistik füze temel alınarak geliştirildiği ifade ediliyor. Füzenin ilk kullanılışında, hedefe uçtuğu ve hedefleri vurduğu görüntüler sosyal medyada yayımlanmış, bu durum Batılı müttefiklerde endişe yaratmıştır. Putin, Dnipro’daki eski Sovyet roket fabrikasına yapılan saldırının ardından, “Bu tür füzelerden elimizde geniş bir stok var, kullanıma hazır sistemlerimiz mevcut,” açıklamasında bulundu.

Ukrayna istihbaratına göre, Oreshnik’in geliştirilmesinde önemli bir rol oynayan MITT, Rusya’nın katı yakıtlı balistik füzelerinin önde gelen üreticisi ve geliştiricisidir. 2024 yılına ait iş ilanlarında MITT, “FANUC, SIEMENS, HEIDENHEIN sistemlerini kullanıyoruz,” ifadesini paylaştı. Bu sistemlerden Fanuc Japonya kökenli, diğer ikisi ise Almanya menşelidir. Bu şirketler, yüksek hassasiyetli CNC makineleri için kontrol sistemleri üretmektedir. Sozvezdie de benzer ilanlar vererek askeri kullanım için “otomatik kontrol ve iletişim sistemleri” alanında uzmanlık arayışında olduklarını duyurdu. İlanlarda, “CNC sistemleri bilgisi — Fanuc, Siemens, Heidenhain” ifadesi dikkat çekmektedir. Titan Barrikady adlı üçüncü bir savunma şirketi de Oreshnik’in üretiminde yer alıyor; şirketin yayımladığı bir videoda, Fanuc markalı bir kontrol cihazının önünde duran bir işçi görülüyor.

Rusya, yerli üretim araçları geliştirme çabalarına rağmen uzun süredir Batı yapımı üretim araçlarına bağımlılık göstermektedir. Kremlin, yüksek hassasiyetli metal işleme makinelerinin büyük bir kısmını Çin’den tedarik etmektedir, ancak bu makineleri çalıştıran kontrol üniteleri hala Batı’dan sağlanmaktadır. 2024 yılında büyük bir Rus ticaret fuarında sergilenen 12 CNC cihaz modelinin 11'inin Japon ve Alman şirketlerinin kontrol üniteleriyle donatıldığı kaydedilmiştir.

Ukrayna Ekonomik Güvenlik Konseyi İcra Direktörü Denys Hutyk, “Oreshnik’in geliştirilmesi, Rus askeri sanayisinin hala üst düzey Batı ekipmanlarına ne kadar bağımlı olduğunu gösteriyor. Batılı hükümetler bu malların akışını durdurmak için daha fazla çaba göstermeli,” şeklinde açıklamada bulundu.

CNC makinelerinin Rusya’ya ihracatını durdurmak, Kiev’in müttefikleri için öncelikli hedeflerden biri haline gelmiştir. CNC cihazları ve bileşenleri, Moskova’ya tedariki özellikle engellenmek istenen “öncelikli ürünler” listesinde yer almaktadır. İhracat kontrolleri bu malların Rusya’ya akışını yavaşlatmış olsa da, Financial Times’ın verilerine göre 2024’ün başından itibaren Rusya'ya, Alman şirketi Heidenhain parçaları içeren en az 3 milyon dolarlık sevkiyat gerçekleştirilmiştir. Bu sevkiyatların önemli bir kısmının askeri üretimle bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Bu parçaları ve makineleri Rusya'ya göndermekten sorumlu olan şirketin CEO’su Diana Kaledina, 2022’de askeri bir sözleşmede dolandırıcılık suçlamasıyla tutuklanmıştır. Kaledina, Çin’den ithal ettiği CNC makinelerini Rus yapımı gibi göstererek fon almıştı. 2022’nin sonlarında Kaledina hakkındaki dava, ombudsmanın “Rus makine sanayiine zarar verebileceği” gerekçesiyle düşürülmüştür.