Orta Doğu Gerilimi ve Enerji Piyasalarında Küresel Kıvılcım: Piyasalara Yansıyan Riskler

Orta Doğu’da yükselen tansiyon, sadece bölgesel bir güvenlik meselesi olmaktan çıkıyor ve Avrupalı ile Asyalı ekonomileri doğrudan etkileyebilecek bir enerji ve enflasyon fırtınası potansiyeli taşıyor. Katar’ın gaz akışını kesmesi, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik akışında beklenen tıkanıklık ve Asya’daki panik bu etkiyi pekiştiriyor.

ÇATIŞMANIN EKONOMİK FATURASI Bloomberg’in hesaplarına göre petrolün varil fiyatı 108 dolara yaklaşırsa, Avrupa’nın enflasyonu yaklaşık %1,1 oranında yükselirken gayri safi yurt içi hasıla yaklaşık %0,6 küçülecek. Bu senaryo, enerji fiyatlarındaki ani artışın kısa vadeli enflasyon baskısını artıracağını ve ekonomik aktiviteyi baskılayan bir katkı olarak ortaya çıkıyor.

KATAR’DAKİ DURUM VE LNG KABUSU İran’ın insansız hava aracı saldırısının ardından KatarEnergy’nin LNG üretimini kesmesi, Avrupa’da doğalgaz fiyatlarını yeniden yükseltti ve TTF endeksi megawatt saat başına 65 euro sınırını aştı. Ras Laffan tesisi, dünyadaki LNG üretiminin yaklaşık beşte birini tek başına karşılıyor; bu durum küresel piyasada arzı daraltarak Avrupa’da da fiyatları iki-üç katına çıkarmaya ramak kaldı. İtalya, bu enerji krizi nedeniyle en çok etkilenecek AB üyesi konumunda.

DÜNYANIN ŞAHDAMARI: HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ İran Devrim Muhafızları’nın boğazı kapalı tuttuğu iddiası, nakliye şirketlerini adeta alarma geçirdi ve petrol tankerleri trafiğinin hafta sonunda durma noktasına yaklaşmasına yol açtı. Dünya enerji ihtiyacının yüzde 20’si ve küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 25’i bu dar boğazdan geçiyor. Goldman Sachs, boğazın sadece bir ay kapanmasının Avrupa’da doğalgaz fiyatlarını hızla iki katına çıkarması mümkünlüğünü vurguyor.

ASYA’DA PANİK AB’nin doğalgaz depoları şimdilik yüzde 30 dolulukta; Almanya’da bu oran yüzde 20 civarında. Katar gazından yoksun kalan Asya’daki devler (Tayvan, Çin, Hindistan) alternatif arayışlarına hız veriyor. Hindistan’da bazı şirketler gaz tedariğini kesintiye uğratmış durumda. Avrupa ve Asya arasındaki sınırlı gaz rekabeti, küresel piyasalarda bir fiyat savaşı riskini artırıyor. ABD’nin LNG ihracatçıları ise bu krizin bir kısmından faydalanabilir; fakat mevcut kapasite yüzde 100 dolu çalışıyor ve Amerikan manevra alanı sınırlı kalıyor. Bu nedenle Katar’ın yokluğunu tamamen telafi etmek mümkün görünmüyor.

PETROL TESİSLERİ TEHDİDİ Doğalgazla sınırlı kalmayan tehditler, petrol altyapısını da kapsıyor. Suudi Arabistan’daki Ras Tanura rafinerisi, insansız hava aracı saldırıları nedeniyle operasyonlarını geçici olarak durdurdu. Uzmanlar, İran’ın bölgedeki diğer enerji tesislerini hedeflemesi halinde petrolde 120-150 dolar aralığının görülebileceğini belirtiyorlar. Ukrayna savaşının enerji krizini henüz geride bıraktığımız bir dönemde, Orta Doğu merkezli bu yeni çatışmanın küresel tedarik zincirlerini daha da güçleştirme potansiyeli bulunuyor.