Özel Tekneler ve Yatların Donatımı ile Yeterlilikler: Yönetmelik Kapsamında Şartlar ve Uygulamalar
Özel teknelerin donatımı, bu tekneleri kullanacak kişilerin yeterlikleri, eğitim süreçleri ve sınavları ile belgelenmesini düzenleyen esaslar yayımlandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, Resmi Gazete’de ilan edildi. Buna göre, boyu 10 metreye kadar olan özel tekneleri kullanacak olan kişilere gerekli şartların yerine getirilmesi halinde Amatör Denizci Belgesi (ADB) 10 verilebilecek.
ADB 10 almak isteyenlerin en az 16 yaşını doldurmuş olması, sağlık şartlarını karşılaması, uzaktan teorik eğitim ile uygulama eğitimini tamamlaması ve sınavda başarılı bulunması gerekmektedir. 18 yaşından küçük ADB 10 sahipleri için ise 10 metreye kadar olan tekneleri, en az bir ADB 10 sahibi yetişkin gözetiminde kullanabilirler.
Gövde boyu 24 metreye kadar olan özel tekneleri kullanabilmek için ADB 24 belgesi istenir. Bu belgeyi almak için adayların 18 yaşından gün almış olması ve en az 12 ay süreyle ADB 10 sahibi olması şartı vardır. Ayrıca adayların teorik ve uygulamalı eğitimleri tamamlayıp sınavı geçmeleri beklenir. Denizcilik eğitim veren fakülteler ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin denizcilik mezunları, talep etmeleri halinde sınavsız ADB 24 alabilirler.
Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra mevcut ADB sahipleri için geçiş süreci de belirlenmiştir. Bu çerçevede mevcut belgeler, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 5 yıl içinde ADB 24 teorik eğitimini tamamlayıp belgelerini yenilemezlerse eski belgeler ADB 10’a denk sayılacak.
Amaçsız ticari kullanıma geçiş yasağı olarak ifade edilen bölüm, özel teknelerin ticari faaliyet için kullanılması gerektiği veya yetki yazısı olmadan başkasına kullandırılması durumunda cezai yaptırımları içerir. Noter veya liman başkanlığı onaylı yetki yazısı ile başkasına geçici kullanım izni verilebilirken, tekne sahiplerinin eş ve çocuklarına yönelik yetki yazılarında özel bir onay aranmaz.
Liman başkanlığı onaylı yetki yazıları için 1000 TL'lik bir ücret uygulanır. Yetki yazısı olmadan başkasına ait özel tekneyi kullananların belgeleri 6 ay süreyle askıya alınır. Özel teknelerin ticari amaçla kullanılması kesinlikle yasaktır. Ticari faaliyet için kullandıran veya yetki yazısı olmadan kullandıranlara, tekne boyu üzerinden metre başına 2.500 TL idari para cezası uygulanır. Ayrıca, ADB belgesiyle ticari faaliyette bulunan kişiler için de aynı cezai durum söz konusudur. Denetimlerde alkol seviyesi tespit edilen sürücüler (0,25 mg/ml’yi aşan) veya hız sınırlarını aşan ya da can güvenliğini tehlikeye düşüren mesafelere yaklaşanlar, amatör denizci belgelerini 6 ay süreyle askıya alır. Belgesiz olarak veya belgesi askıdayken özel tekne kullananlara metre başına 2.500 TL ceza uygulanır. Yönetmelik, yürürlüğe gireceği tarih itibarıyla 6 ay sonra uygulanmaya başlanır.