Pilot Balina Ölümleri ve Sismik Faaliyetlerin Potansiyel Etkileri: Denizaltı Gürültüsünün Ekolojik İşaretleri
Geçtiğimiz Pazartesi günü Rote Ndao kıyılarında 55 pilot balinadan 21’inin yaşamını yitirmesi, bilim dünyasında acil bir ekolojik uyarı olarak yankı buldu. Uzmanlar, olayın yalnızca bir kaza olmayıp deniz altı gürültü kirliliği ve çevresel bozulmanın somut bir kanıtı olabileceğini vurguluyor.
Pilot balinalar, yılın bu döneminde Antarktika soğuk sularından tropik bölgelerin sıcak sularına, kuzeye doğru göç eden türler arasında yer alıyor. UGM Biyoloji Fakültesi’nden Akbar Reza, Sawu Denizi ile Batı Kupang’ın bu canlılar için tarihsel bir “otoban” görevini üstlendiğini hatırlatırken, 2020’den bu yana Madura, Alor ve Sabu Raijua’da tekrarlanan toplu karaya vurma vakalarının bu doğal akışın bozulduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Ekspresyonla ifade etmek gerekirse, balinaların yön bulma sistemi olan ekolokasyon, dış müdahaleler nedeniyle etkili çalışmıyor olabilir. Sismik çalışmalar ve yoğun gemi trafiği ile sonar kullanan aramalar, hassas sensörlere zarar vererek yön bulmayı güçleştirebiliyor. Ayrıca NTT bölgesinin çamurlu ve kumlu tabanı ses dalgalarını mercanlar kadar güçlü yansıtmayınca, balinaların kendilerini yönlendirmesi daha güçleşiyor andırışında bulunuluyor.
Pilot balinalarını diğer balina türlerinden ayıran en belirgin özellik, gruplar arasındaki sıkı sosyal bağlarıdır. Yetişkin dişi liderin bir hastalık ya da yön şaşırması nedeniyle kıyıya yönelmesi durumunda, grup üyelerinin çoğu ona sadık kalarak takip ediyor. Bu dinamik, tek bir bireysel hatanın 55 balına mal olmasına yol açabiliyor.
Analizlerde kesin sonuca varmak için nekropsi gerektiği belirtiliyor. Organlarda görülen hasara neden olabilecek parazitler, mideyi dolduran plastik atıklar veya balık ağları gibi etkenler ise olası baş şüpheliler arasında sayılıyor. IUCN verilerine göre bu türün küresel nüfusu tam olarak bilinmiyor; bu belirsizlik, karaya vuran her balinanın türün geleceği açısından taşıdığı kayıp miktarını hesaplamayı güçleştiriyor.