Qinglongshan Yumurtaları: Mikro-Lazerle Uranyum Haraketinin Zirvesinde Yaş Tayini

Yumurta kabuklarının küçük bir kısmı mikro-lazer kullanılarak buharlaştırıldı ve bu işlemde kapsülünde hapsolmuş uranyum atomları serbest bırakıldı. Böylece uranyumun kurşuna dönüşüm süreci incelenerek yaş hesaplamasına ışık tutuluyor. Bu yaklaşım, U-Pb (uranyum-ilt-çizelge) tarihlendirme olarak adlandırılıyor ve fosilin içindeki atomik saatin okunmasına olanak tanıyor.

Daha önceki çalışmalar, dinozor yumurtalarının çevresini saran volkanik kayaçlar, kül tabakaları veya zirkon mineralleri üzerinden yapılan dolaylı tarihlendirmelere dayanıyordu. Ancak bu yöntemler, yumurtanın oluşum zamanına tam olarak denk gelmeyen materyallerden kaynaklı belirsizlikler taşıyordu ve yeterli radyoaktif elementin bulunması da gerektiriyordu.

Bu çalışma, Çin’in merkezi bölgesindeki Qinglongshan’da bulunan bir yumurta topluluğunu temel alıyor. Bölgede 3.000’den fazla büyük ölçüde korunmuş dinozor yumurtası bulunuyor ve bu zenginlik, adeta dev bir dinozor yumurtası müzesini andırıyor. Farklı kayaçlar içinde çeşitlenen kabuk yapıları ve yuvalama biçimleri, bilim insanlarına eşsiz bir araştırma fırsatı sunuyor.

Kolayca gizemini koruyan Placoolithus tumiaolingensis türünden olan yumurtaların çoğu, lazerle tarihlendirme yapılan örnekler arasında bulunuyor; ancak bu örneklerin kesin türe aitliği netleşmiş değil. Qinglongshan’daki yumurtalar yalnızca türe dair bilgi sunmakla kalmıyor; dönemin iklimsel değişikliklerini de aydınlatıyor. Üst Kretase döneminde artan volkanik aktiviteler, okyanuslarda oksijen düşüşleri ve küresel ölçekte soğuma ilerliyor; bu iklim değişimleri, bazı dinozor türlerinin yumurtlama alışkanlıklarını değiştirmiş olabilir. Bölgede bulunan kabukların gözenekli yapısı, bu soğumaya karşı bir adaptasyon olarak zafer kazanabilir mi sorusunu da gündeme getiriyor.

Bi Zhao, Hubei Jeo-Bilimleri Enstitüsü paleontoloğu, bu yöntemin yalnızca evrim ve yok oluş süreçlerini ortaya koymakla kalmayıp, aynı zamanda o döneme ait çevresel değişiklikleri de aydınlatabileceğini ifade ediyor.