Sağlıklı Beslenmenin Önemi ve İpuçları

Vücut sağlığımızı koruyup yaşam kalitemizi artırmanın en önemli unsurlarından biri, kaliteli ve dengeli beslenmedir. Ancak günümüzde bu, birçok insan için oldukça zor bir hedef haline gelmiştir. Araştırmalar, doğal olmayan gıdaların ve yanlış beslenme alışkanlıklarının kalp-damar hastalıkları, diyabet, kanser gibi kronik hastalıkların artışında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, bu olumsuzluklara karşı sağlıklı beslenmenin temel ipuçlarını şöyle sıralamaktadır:

• Bitkisel Ağırlıklı Beslenin: Sağlığa en yararlı diyetler arasında kabul edilen Akdeniz diyeti, taze ve çeşitli sebzeler, meyveler ve soğuk sıkım zeytinyağına dayanır. Okinawa diyetinde ise az pişirilmiş sebzeler ve otlar ön plandadır. Her iki diyette de kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri bulunmamaktadır. Bununla birlikte, bitkisel ürünlerin de tarım ilaçlarına maruz kalan işlenmiş olanları sağlığımıza zarar verebilir. Bu nedenle zehirli kimyasallar içermeyen organik gıdaları tercih etmek önemlidir. Sebze ve meyvelerin güvenilir üreticilerden temin edilmesi önerilmektedir.
• Hayvansal Gıdalarda Ölçüyü Kaçırmayın: Doymuş yağlar ve hayvansal gıdalar, hayvanların yaşamları boyunca maruz kaldığı birçok toksik kimyasalı içerebilir. Ayrıca bu gıdalar, hormon ve antibiyotik yükleri bakımından da zengin olabilir. Bu nedenle, hayvansal gıdaların tüketimi sınırlı olmalı (haftada 2 kez) ve daha az antibiyotiğe maruz kalan koyun veya kuzu eti tercih edilmelidir. Bu etlerin güvenilir kaynaklardan alınması da son derece önemlidir. Yumurtaların da tanıdık üreticilerden temin edilmesi gerekmektedir.
• Fazla Tuz Kullanmayın: Özellikle hazır gıdalarda, kahvaltılıklarda ve bazı temel gıda ürünlerinde tuz miktarı oldukça yüksektir. Aşırı tuz alımı, kalp damar hastalıkları, osteoporoz ve mide kanseri gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilidir. Günlük ihtiyaç duyulan tuz miktarı, tüketilen bitkisel besinlerde ve suda mevcuttur. Fazla tuz alımını azaltmak için yemeklerde nane, kekik gibi baharatlar kullanılmalı, yemeklerin tadına bakılmadan tuz eklenmemelidir. Ayrıca, hazır paketli gıdalardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
• Su İçmeyi Unutmayın: Yeterince su içilmediğinde vücutta toksin birikir, metabolizma yavaşlar ve bu da kronik hastalıklar, ağrı gibi şikayetlere ve kilo artışına sebep olabilir. Bu nedenle, pH’ı alkali (en az 7) olan, mineraller açısından zengin ve kimyasallardan arınmış kaliteli su tüketimi alışkanlık haline getirilmelidir.
• Bazı Besinleri Birlikte Tüketmeyin: Atalarımız, et, sebze, ekmek, tatlı ve meyve gibi yiyecekleri bir arada tüketmiyordu. İlk kural, unlu gıdalar (beyaz ekmek, pastane ürünleri, beyaz makarna, beyaz pirinç) ile hayvansal proteinlerin birlikte tüketilmemesidir. İkinci kural, meyvelerin tek başına tüketilmesidir. Üçüncü kural ise şekerin de meyveler gibi tek başına tüketilmesidir.
• Şeker, Karbonhidrat ve Nişastadan Uzak Durun: Sofra şekeri ve özellikle fruktozdan zengin mısır şurubu sağlığa zararlıdır. Beyaz un ve beyaz undan yapılmış gıdalar (ekmek, pasta, börek, poğaça, kek, makarna, kahvaltılık gevrek, bisküvi) de basit karbonhidratlar grubunda yer alır ve bu tür gıdalardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Basit şekerler, obezite, hastalık ve erken yaşlanma gibi sorunlara yol açabilir.
• Kaliteli Yağları Tercih Edin: Doymuş yağ ve trans yağ oranı yüksek diyetler, bağışıklık sistemi ve damar sağlığını olumsuz etkileyerek obezite, şeker hastalığı, kalp damar hastalıkları, felç ve hafıza kaybı gibi sağlık sorunlarına neden olabilir. Çiğ kuruyemişler, organik zeytin, avokado, yeşil yapraklı sebzeler ve tam tahıllar sağlıklı yağ kaynaklarıdır. En sağlıklı yağ, soğuk sıkım zeytinyağıdır. Hayvansal doymuş yağlardan ise mümkünse organik olanlar tercih edilmelidir.
• Az ve Öz Beslenin: Uzun yaşamış bireyler incelendiğinde, hepsinin farklı beslenme ve yaşam alışkanlıklarına sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ancak, bu kişilerin ortak özelliği az yemeleri ve besin değeri yüksek gıdalarla beslenmeleridir. Bu nedenle, katkı maddesi içeren, pestisitli, hormonlu ve GDO’lu gıdalardan korunmak için her besin türünden az ve öz beslenmeye özen gösterilmelidir. Zira aşırı yemek yemek ve sık sık atıştırmak, metabolizmayı yorar ve vücudun daha fazla toksin yüklenmesine neden olabilir.