Sigara ile Mücadelede Küresel ve Yerel Adımlar
Sigara ile Mücadele: Küresel Çabalar ve Yerel Uygulamalar
Her yıl milyonlarca insanın yaşamını tehdit eden sigara, solunum yolu hastalıklarından kalp rahatsızlıklarına kadar birçok sağlık sorununa yol açmaktadır. Bu nedenle, dünya genelinde hükümetler, sigara kullanımını azaltmak amacıyla çeşitli önlemler almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) liderliğinde, sigaranın insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekmek, kullanımını azaltmak ve toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 9 Şubat, "Dünya Sigarayı Bırakma Günü" olarak kutlanmaktadır. Tütün ürünlerine karşı küresel mücadelenin önemli bir adımı olan "Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi", 2003 yılında DSÖ öncülüğünde imzalanarak bu alandaki politikaların şekillenmesinde kritik bir rol oynamıştır.
DSÖ'nün 2024'te yayımladığı dünya genelindeki tütün kullanımına dair rapora göre, 2000 yılında 1,36 milyar kişi tütün ürünleri kullanırken, 2022'de bu sayı artan dünya nüfusuna rağmen 1,24 milyara düşmüştür. Son yıllarda dünya genelinde hükümetlerin sigara kullanım oranlarını düşürmek ve nikotin bağımlılığı ile mücadele etmek amacıyla gerçekleştirdiği veya gündemine aldığı önemli adımları inceleyelim.
- İtalya: İtalya'nın ikinci büyük kenti Milano, 2021 yılında statlar, parklar, mezarlıklar ve otobüs durakları gibi ortak kullanım alanlarında uygulamaya konulan kısıtlı sigara içme yasağının kapsamını genişletmeye karar verdi. 17 Aralık 2024'te alınan karara göre, şehrin hava kalitesini iyileştirmek ve vatandaşları pasif içiciliğin zararlı etkilerinden korumak hedefleniyor. 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girecek olan düzenleme, sigara ve tütün ürünlerinin yalnızca belirli alanlarda ve çevredeki insanlarla en az 10 metre mesafe bırakılması şartıyla tüketilmesine izin verecek. Ayrıca, İtalya'nın kuzeybatısındaki Torino kentinde de Nisan 2024'te benzer bir karar alınarak açık alanlarda başkalarına 5 metreden daha yakın mesafede sigara içilmesi yasaklandı.
- İngiltere: Yıllık yaklaşık 80 bin kişinin sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirdiği İngiltere'de, 2009 sonrası doğanların ömür boyu sigara satın alamamasını öngören yasa tasarısı, parlamentonun alt kanadı Avam Kamarası tarafından onaylandı. Bu tasarı, sigara satın alma alt yaş sınırının her yıl kademeli olarak yükseltilmesini öngörüyor.
- Nijerya: Sigara içmenin toplumsal olarak olumsuz karşılandığı Nijerya'da, hükümet film endüstrisinde yaygınlaşan sigara kullanımına karşı harekete geçti. 23 Mayıs 2024 itibarıyla, Nijerya’nın film endüstrisi Nollywood’da sigaranın özendirilmesi ve yüceltilmesi yasaklandı.
- Belçika: Brüksel hükümeti, nikotin bağımlılığı ile mücadele kapsamında aldığı kararlar doğrultusunda, 1 Ocak 2025'te "vape" olarak bilinen tek kullanımlık elektronik sigaraların satışını yasakladı. Belçika Sağlık Bakanı Frank Vandenbroucke, bu ürünlerin gençleri sigaraya özendirmenin kolay bir yolu olduğunu ve içindeki plastikler ile pillerin tehlikeli atık kimyasallar oluşturduğunu vurguladı. Böylece Belçika, Avrupa Birliği (AB) içinde elektronik sigaranın satışını resmen yasaklayan ilk ülke oldu. Ayrıca, Fleurus kentinde 8 Ocak 2024 itibarıyla belirli kamusal alanlarda tütün ürünlerinin kullanımı yasaklandı; okullar, kreşler ve huzurevlerinin giriş ve çıkışlarını çevreleyen 10 metrelik alanda sigara ve elektronik sigara kullanımı yasaklandı.
- Avustralya: Avustralya, 2024'ün başında sağlığa ciddi zararlar veren birçok elektronik sigaranın ithalatını yasaklarken, bu ürünlerin satışına izin verilen aromaların çeşitliliğini de sınırlandırdı. Avustralya hükümeti, bu ürünlerin yalnızca eczanelerde satılmasına karar verirken, 1 Temmuz 2024'ten itibaren 18 yaş altına elektronik sigara satışını yasakladı. Gençlerin bu alışkanlıktan kurtulmasını desteklemek amacıyla ek fon sağlamayı da planladıklarını duyurdu.
- Endonezya: Sigara tüketiminin en yaygın olduğu ülkelerden biri olan Endonezya, 31 Temmuz 2024 itibarıyla web siteleri ve mobil uygulamalar da dahil olmak üzere tüm sosyal medya platformlarında sigara reklamlarının yayımlanmasını yasakladı. Yeni düzenlemelerle eğitim kurumlarının ve çocuk oyun alanlarının 200 metre çevresinde sigara satışının yapılması da yasaklandı.