Solunum Hastalıklarının Tanısında Yapay Zeka Destekli Yeni Yaklaşım

Gelişmiş Ses Analizi ve Yapay Zeka ile Solunum Yolu Hastalıklarının Tanısı Mümkün Oluyor

Üniversiteden alanında uzman bir ekip, biyostatistik uzmanları, bilgisayar mühendisleri, göğüs hastalıkları ve gastroenteroloji uzmanlarından oluşan bir grup, insan seslerini matematiksel veriye dönüştürerek, görsel grafikler ve analizlerle desteklenen yeni bir yazılım geliştirmeye başladı. Bu proje, özellikle solunum yolu hastalıklarının erken teşhisinde devrim yaratmayı hedefliyor. Bir yılı aşkın süredir devam eden çalışmalar kapsamında, 75 katılımcıdan alınan öksürük sesleri detaylı analizlere tabi tutuldu ve çeşitli matematiksel veriler ile grafikler haline getirildi.

Bu veriler, derin öğrenme ve yapay zeka teknolojileri kullanılarak, KOAH, astım, bronşit, üst solunum yolu enfeksiyonları, zatürre ve reflü gibi hastalıkların öksürük seslerinden tanımlanmasını sağlayacak şekilde eğitildi. Ayrıca, hastalık belirtisi taşımayan kişilerdeki normal öksürükler de sistem tarafından tespit edilerek, %91’in üzerinde doğruluk oranıyla tanı koyabilme yeteneğine sahip hale getirildi. Bu önemli gelişme, TÜBİTAK’ın desteklediği projeler arasında yer aldı.

Projenin Amaçları ve Hedefleri

Anadolu Üniversitesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Emre Demir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ses verilerinden pek çok önemli parametre elde ettiklerini ve bu verileri yapay zekaya öğretmekte olduklarını belirtti. Demir, şu ifadeleri kullandı:

• "KOAH, astım, bronşit, üst solunum yolu hastalıkları, zatürre ve reflü gibi rahatsızlıkların öksürük sesleri üzerinden tanısı mümkün hale geldi."
• "Pilot uygulamalarda elde ettiğimiz %91 başarı oranını, ileri düzey ekipmanlar ve yapay zeka algoritmalarıyla %95’in üzerine çıkarmayı hedefliyoruz."
• "Her hastadan üçer kez ses kaydı alacağız. Her hastalık grubundan en az 100 ses toplamayı planlıyoruz. Böylece toplamda 2 binin üzerinde ses verisi elde edeceğiz."
• "Her ses kaydını yaklaşık 10 farklı veri ve parametreye dönüştüreceğiz. Bu da toplamda 5 binin üzerinde detaylı veri anlamına gelecek. Bu sayede, çok daha kapsamlı ve doğru sonuçlar ortaya koymayı amaçlıyoruz."

Mobil Uygulama ve Hastaların Kendisine Tanı Koyabilmesi

Demir, projenin üçüncü aşamasında, kullanıcıların cep telefonlarıyla öksürük seslerini kaydederek, doğrudan kendi tanılarını koyabilecekleri bir mobil uygulama geliştirmeyi planladıklarını ifade etti. Bu sayede, hastalar hızlıca ve kolayca solunum yolları hastalıklarını tanıma imkânı bulacaklar. Demir şu açıklamada bulundu:

• "Yapay zekayla eğitilmiş modelimiz, %95 başarı oranıyla solunum hastalıklarını doğru şekilde teşhis edebilecek."
• "Bu mobil uygulama ile, herhangi bir sağlık kurumuna gitmeden, hastalar kendi kendilerini teşhis edebilecek."

Sağlık Alanında Klinik Uzmanlardan Değerlendirmeler

Göğüs Hastalıkları uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Büşra Durak, öksürüğün göğüs hastalıkları polikliniğine en sık başvuru nedenlerinden biri olduğunu vurguladı. Durak, şu ifadelere yer verdi:

• "Öksürük, hastalıkların önemli belirtilerinden biri olup, kuru, balgamlı veya hırıltılı öksürük gibi çeşitleri bulunuyor."
• "Kuru öksürük genellikle astım veya reflü gibi rahatsızlıkların göstergesi olabilirken, balgamlı öksürük KOAH, bronşit veya pnömoni gibi hastalıkların habercisi olur."
• "Bu hastalıkların tanısı genellikle laboratuvar ve görüntüleme tetkikleriyle konuyor, ancak bu süreç hastaları yıpratabilir ve sağlık sistemine ek yük getirir."
• "Ses analizi yöntemiyle yapılan bu yeni yaklaşımla, tanı sürecini hızlandırmayı ve sağlık sistemindeki yükü azaltmayı amaçlıyoruz."

Gastroenteroloji Uzmanlarından Reflü ve Öksürük İlişkisi

Gastroenteroloji uzmanı Dr. İbrahim Durak ise, kronik öksürüğün reflü nedeniyle oluşabileceğine dikkat çekti. Durak şu değerlendirmede bulundu:

• "Reflü, kronik öksürüğün önemli nedenlerinden biri ve genellikle üst sindirim sistemi endoskopisi veya pH metre gibi ileri tetkiklerle tanılanıyor."
• "Ancak, öksürük sesinden tanı koyabilmek, hem maddi hem de zaman açısından büyük kolaylık sağlayacak bir yöntem."
• "Bu yeni sistem, sağlık maliyetlerini düşürerek, hastaların daha hızlı ve doğru teşhis edilmesine olanak tanıyacak."
• "Projeyi ilk duyduğumda oldukça heyecanlandım ve uygulamasını sabırsızlıkla bekliyorum."