Sosyal Medya Reklamlarına Yönelik Denetim ve Ceza Uygulamaları

Sosyal Medya Reklamlarına Yönelik Denetimler

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, sosyal medya tanıtımlarını titizlikle inceleyerek, 2022 yılında 5, 2023 yılının ilk yarısında ise 11 influencer’a toplamda 6 milyon 388 bin 802 lira para cezası uygulama kararı aldı. Bu çerçevede, bakanlığa bağlı olan Kurul, sosyal medya platformları üzerinden gerçekleştirilen reklam faaliyetlerini detaylı bir şekilde analiz etti.

Mevzuatta "sosyal medya etkileyicisi" olarak tanımlanan influencerların denetimi amacıyla, Reklam Özdenetim Kurulu görevlendirildi. Bu doğrultuda başlatılan Sosyal Medya Reklamlarının Yapay Zeka ile Taranması Projesi, Mart 2022 itibarıyla faaliyete geçti. Projenin etkinliği sayesinde, influencer paylaşımlarının reklam olarak açık ve anlaşılır bir şekilde ifade edilmemesi oranı %57’den %11’e düşmüştür.

Kurulun gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda, tüketicilerin sosyal medya reklamlarına dair farkındalığının artmasıyla birlikte, bu konuda yapılan başvurularda da bir artış gözlemlendi. Uzmanlar, tüketici şikayetlerini inceleyerek başvuru şartlarını sağlayanları değerlendirdi. Kurul, aykırılık tespit ettiği durumlarda gerekli idari yaptırımları uygulamaktan çekinmedi.

2023 yılının ilk altı ayında Kurul, influencerlara yönelik 39 durdurma cezası ve 11 idari para cezası uygulamaya karar verdi. Durdurma cezası, mevzuata aykırı gerçekleştirilen reklamların düzeltilmesi veya kaldırılması talebiyle verildi. Aykırılık durumları, haksızlık içeriklerinin tekrarı, takipçi sayısına bağlı etki alanının büyüklüğü ve influencerların paylaşımdan elde ettiği ekonomik menfaat gibi unsurlar göz önünde bulundurularak değerlendirildi.

Geçen yıl mevzuata aykırı reklam yapan bir influencer’a uygulanan idari para cezası 347 bin 128 lira iken, bu tutar 2024 yılı için yeniden değerleme oranında artırılarak 550 bin 59 lira olmuştur.

2022 yılında 5 influencer’a toplam 1 milyon 352 bin 808 lira idari para cezası uygulanırken, 2023 yılının ilk altı ayında 11 influencer’a 5 milyon 35 bin 994 lira ceza kesildi. Böylece, 1,5 yıllık süreçte toplamda 6 milyon 388 bin 802 lira para cezası uygulanmış oldu.

2023 yılında toplam 77 sosyal medya hesabına idari yaptırım uygulanırken, bu sayı 2024 yılının ilk yarısında 50’ye ulaştı. Influencerlar tarafından yapılan paylaşımlarda, bir markaya ait ürün veya hizmet reklamlarının yapıldığı ancak bu reklamların açıkça belirtilmediği veya örtülü tanıtım yapıldığı gerekçesiyle idari yaptırım uygulandı. Ayrıca, bazı paylaşımlarda sağlık beyanı içeren ifadeler, klinik, hastane ve doktor gibi sağlık hizmetlerine yönlendiren içerikler, reklamı yasak olan ürünlerin tanıtımı ve kozmetik ürün tanımını aşan ifadelerin kullanımı gibi nedenlerle de influencerlara idari yaptırımlar uygulandı.