Suriye’de Esad Sonrası Yeni Dönem ve Uluslararası Gelişmeler
33 DAKİKALIK ZİRVE
Suriye’de Esad sonrası iktidara gelen ve geçmişte IŞİD ile bağlantıları nedeniyle hâlâ ABD’nin terör listesinde yer alan Ahmed Şara, Riyad’daki ABD-Suudi Yatırım Forumu’nda sahneye çıktı. Bu kısa ama etkili 33 dakikalık görüşme, hem Şara’nın küresel meşruiyet arayışında dönüm noktası oldu, hem de ABD’nin Orta Doğu politikasında köklü bir değişimi simgeledi. Bu gelişme, bölgesel dengeleri yeni baştan şekillendiren önemli bir adım olarak kayıtlara geçti.
“ERDOĞAN ETKİSİ”
Trump, Suriye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılmasını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmelerde aldığı mesajlara dayandırdı. “Erdoğan’ın da benzer talepleri oldu” diyen Trump, bu kararın Türkiye ve Suudi Arabistan’ın aktif destekleriyle alındığını vurguladı. Yaptırımların sona erdiğini öğrenen Suriye Ekonomi Bakanı Nidal el-Shar ise canlı yayında duygularını dile getirerek Türkiye’ye teşekkür etti ve yeni dönemin başlangıcını kutladı.
BAŞINA ÖDÜL VARDI
Beş ay öncesine kadar hakkında 10 milyon dolarlık ödül konulan Şara, El Kaide bağlantılı bir yapıdan gelmesine rağmen ABD Başkanı Trump ile masaya oturmayı başardı. Trump, onun genç ve güçlü geçmişine dikkat çekerek, “ülkeyi yeniden toparlama potansiyeli olan” bir lider olarak övdü. Körfez ülkeleri ise, ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla Şam yönetimine dolaylı desteklerini arttırdı. Bu gelişmeler, bölgesel güç dengelerinde yeni bir sayfa açtı.
İSRAİL’İN TEMKİNLERİ
Washington ile Şam arasında 25 yıl sonra gerçekleştirilen ilk üst düzey zirve, bölgesel dengeleri köklü biçimde sarstı. Bu gelişmeler, İsrail’i ciddi anlamda rahatsız etti. Netanyahu liderliğindeki İsrail yönetimi, Şara’nın geçmişine dair ciddi endişeler taşırken, Suriye’nin güneyindeki İran etkisinin tamamen ortadan kaldırılmasını talep ediyor. Ancak Trump’ın yeni Orta Doğu politikası, bölge ülkelerinin ekonomik ve güvenlik odaklı yeni işbirliği çerçevesinde şekilleniyor.
Şam sokaklarında gece geç saatlerde sevinç gösterileri düzenlendi. Araba konvoyları, bayraklar sallayarak yeni dönemin coşkusunu kutladı; çocuklar ve gençler, bu tarihi anı zafer olarak karşıladı.
TRUMP’IN 5 İSTEĞİ
- İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesi: Suriye’nin, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas gibi ülkelerin katılımıyla gerçekleştirilen Abraham Anlaşmaları’na katılarak İsrail’i resmen tanıması.
- Yabancı militanların sınır dışı edilmesi: Suriye’de bulunan Hamas, Fetih ve diğer Filistinli militanlar dahil olmak üzere tüm yabancı teröristlerin ülkeden çıkarılması.
- IŞİD ile mücadelede işbirliği: İki tarafın, yeniden güçlenmesini engellemek adına terörle mücadelede aktif ortaklık kurması.
- IŞİD tutuklularına yeni görevler: Suriye’nin kuzeydoğusundaki IŞİD tutuklularının bulunduğu kampların yönetiminin, Kürt PYD/YPG’den devralınarak uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi.
- Kimyasal silahların imhası: Suriye’nin elinde bulunan kimyasal silah stoklarının tamamen imha edilmesi ve uluslararası denetime açık hale getirilmesi.
ŞARA’NIN 5 İSTEĞİ
- Marshall Yardımı ve Ekonomik Destek: ABD öncülüğünde, Suriye’nin yeniden inşası ve ekonomik toparlanması için kapsamlı bir Marshall Planı benzeri yardım programının başlatılması.
- Enerji Sektöründe İşbirliği: ExxonMobil, Chevron gibi büyük enerji şirketlerine, Suriye’de petrol ve doğalgaz sahalarında faaliyet gösterme imkânı sağlanması.
- Teknoloji ve İletişim Altyapısı: ABD’nin telekomünikasyon devi şirketleriyle, Suriye’de iletişim altyapısının modernizasyonu ve geliştirilmesi projelerine girişilmesi.
- Havacılık Sektöründe Yenilik: Boeing gibi büyük havacılık şirketlerine, sivil havacılık alanında modernizasyon ve yedek parça temini konusunda fırsat tanınması.
- Şirketlerin Wall Street’e Açılması: Suriyeli büyük holdinglerin, New York Borsası gibi uluslararası finans piyasalarında listelenerek ekonomik entegrasyonunun sağlanması.