Tarım Arazileri için Yeni Yönetmelik: Yapılaşmaya Sınırlar, Yıkım ve Cezalar Başlıyor

Tarım arazilerinde villa, bungalov ve benzeri yapıların büyük ölçüde yasaklandığı hatırlatılarak, izinsiz yapıların yıkılacağı ve ilgili kişiler hakkında para ve hapis cezalarının uygulanacağı belirtiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hazırladığı Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe girdi ve arazilerin toprak varlığı ile bu varlığın kullanım usullerini netleştirdi. Bu yönetmelik kapsamında tarımsal amaçlı yapılarda ve tarım dışı arazi kullanımlarında gerekli izinlerin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması zorunlu kılınıyor. İzinsiz tüm yapıların derhal yıkılması ve arazinin tarımsal üretime dönüştürülmesi belediyelere veya il özel idarelerine bildirilecek. Bir ay içinde yıkım işlemi tamamlanmazsa ilgili birimlerin bu işlemi kendiliğinden gerçekleştirme hakkı doğacak ve tarım dışı kullanımlar için gerekli adımlar atılacak.

Hakkında yıkım kararı bulunan yapıların bir ay içinde kaldırılmaması halinde Bakanlık tarafından yıkım uygulanabilir veya yaptırılabilir. Hukukçular da AA muhabirine verdikleri açıklamalarda yönetmeliğe dair sıkça sorulanları yanıtladı. ARTIK BUNGALOV VE VİLLA YAPILAMAZ ifadeleri, Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel tarafından vurgulandı. Özellikle 2005 yılında yürürlüğe giren Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun amacı, toprak yapısını korumak ve tarımsal arazileri sürdürülebilir şekilde kullanmaktır. Ancak son dönemlerde tarımsal alanlarda kaçak yapılaşmanın arttığı ve Covid-19 sürecinde bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıların çoğaldığı belirtiliyor. Yönetmeliklerden önceki dönemdeki uygulamaların yeterince etkili olmadığı ifade edilerek, artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapmanın mümkün olmadığı kaydediliyor. Sadece 2005 kanununun öncesinde inşa edilmiş binaların “kazanılmış hak” olarak kabul edilebileceği belirtiliyor.

İZİN VERİLEN YAPILAR NELERDİR? Ali Yüksel’e göre yeni yönetmelik, tarımsal amaçla kullanılan depolama ve saklama tesisleri, bozulacak ürünlerin işlendiği tesisler, tarımsal işlemeyi desteklemek için kurulan bağ evleri ve enerji ihtiyacını karşılamak üzere kurulan küçük ölçekli güneş enerji santralleri gibi yapılar için izin öngörüyor. En verimsiz tarım arazilerinde tarım dışı kullanıma açık olan maden işletmeleri ve enerji tesisleri ise özel izne tabi tutuluyor. Bu çerçevede, izinli olarak kurulu bağ evleri dışında kalan konaklama amaçlı yapılar artık kaçak durumunda sayılıyor. Tarım dışı kullanım taleplerinin ise Toprak Koruma Kurulu kararı gerektirdiğini ve kuru tarım arazilerinde bu tür başvuruların valilik iznine bağlandığını ifade ediyor.

KAÇAK YAPILAR İÇİN CEZALAR NE DİZİNE? Yüksel, mevzuata aykırı hareket edenlerin ya yıkıma tabii tutulacağını ya da para ve hapis cezalarıyla karşılaşacağını belirtiyor. Yıkım için belediye ve kaymakamlıkların görevi, işlemin gerçekleşmemesi halinde Bakanlığın müdahalesiyle yıkımın yapılabileceğini belirtiyor. Aykırı kullanım halinde her metrekare başına idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluğun sağlanması için azami iki ay süre verilecek. Süre sonunda aykırılık sürerse faaliyetin durdurulması ve para cezasının üç katına çıkarılması, ayrıca arazinin temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edilmesi öngörülüyor. Bu bedellerin tahsil edilememesi durumunda belediyelere ve il özel idarelerine ödeme kesintileri uygulanacağı da dile getiriliyor. Yönetmeliğe uyulduğunda ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirildiğinde sınırlamaların ve hak mahrumiyetlerinin kaldırılacağı belirtiliyor. “ARAZİLER GİZLİ BİR ŞEKİLDE İMARA AÇILIYOR” diyen Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin tarımsal alanların korunmasını ve mevzuata tabii yapılaşmanın tarımın önünü kesmemesini amaçladığını vurguluyor. Kiraz, kırsal alanda yapı türlerini, ölçülerini ve kullanım amaçlarını netleştiren yönetmeliğin, hobi bahçeleri ve bungalovlar üzerinden imar mevzuatının delindiğini ve bu alanların kamu yararı adına korunması gerektiğini belirtiyor. İmar mevzuatına aykırı yapılaşmanın engellenmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda hareket edilmesi gerektiğini ifade ediyor. “İZİN VALİLİKLERDEN YA DA İL ÖZEL İDARELERİNDEN ALINACAK” Kiraz, tarımsal amaçlı kullanıma aykırı yapılaşmanın esaslarını ortaya koyan bu yönetmeliğin, istisnai kullanım alanlarını (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlandırdığını belirtiyor. Bundan sonra tarım arazilerinde kurulu tüm hobi bahçesi veya bungalov gibi yapıların kanun ve yönetmeliklerle uyumlu olması gerektiğini vurguluyor. Vatandaşların bu tür yapılar için izinleri valiliklerden ya da il özel idarelerinden öğrenebileceğini hatırlatıyor.