Tayland-Kamboçya sınırında çatışmalar sürerken ülke siyaseti: Parlamento feshi ve erken seçim tartışmaları

Tayland-Kamboçya sınırında ateşkese rağmen yeniden başlayan çatışmalar beşinci gününe girerken, ülke gündemi siyaset açısından da hareketli. Başbakan Anutin Charnvirakul, Kral Maha Vajiralongkorn’ın onayını temel alarak gelecek yılın başında erken seçim yapılması amacıyla Parlamento’yu feshetti. Yasal süreç gereği kralın onayının ardından seçimlerin 45 ila 60 gün içinde yapılması bekleniyor; tarihsel olarak bu tür fesihler ülkede sık görülen bir olgu olarak kayda geçmiştir. The Nation gazetesinin Meclis Kütüphanesi verilerine dayanarak aktardığı bilgilere göre, son 87 yılda parlamentonun toplam 15 kez feshi yaşanmıştır. Bu kez fesih, 16. kez olarak kayıtlara geçerken ilk kez 1938’de başlayan bu süreç, 1945, 1976, 1983, 1986, 1988, 1992, 1995, 1996, 2000, 2006, 2011, 2013 ve 2023 yıllarında da tekrarlanmıştır; eylül ve bugün verilen kararlarla bu listeye yenileri eklenmiştir. Parlamento fesihlerinin ana sebepleri ise çoğunluk hükümetin mecliste sağlam oy çoğunluğunu elde edememesi veya koalisyon içindeki çatışmaların yönetimi sürdürülemez kılması olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, fesih kararlarının yaklaşık sekizinde belirleyici unsur olarak görülmektedir. Ayrıca 1945’teki savaş suçluları yasası ve 1986’daki seçim sistemi gibi yasal süreçlerdeki krizler de fesihlere zemin hazırlamıştır. Krizler sonrası ya da siyasette faydalı olabilecek bir hamle olarak hükümetler tarafından fesih yolu tercih edilmiştir; bu eğilim, tıpkı 1992’de olduğu gibi, kitlesel gösteriler ve krizlerin ardından ortaya çıktı. Başbakandan meclis feshi üzerinde “istikrar gerekiyor” değerlendirmesi başlığıyla BBC’nin aktardığına göre, Ağustos 2023’ten bu yana üçüncü kez başbakan olan Anutin, göreve geldiğinde meclisi ocak sonuna kadar feshedeceğini açıkladı. Ancak güvenoyunu risk altında gören Anutin, fesih kararını kullanarak seçimleri öne çekme yoluna gitti. “Hükümetin acil sorunları hızla çözmesi için her türlü aracı kullanıyoruz” diyen Anutin, ülkede istikrarın önemine vurgu yaptı. Kendisi ve Bhumjaithai Partisi, 185 kişinin hayatını kaybettiği geçen ayki sel felaketinin yol açtığı eleştirilerle de karşı karşıya kaldı. Meclis feshi, Kamboçya ile yeniden başlayan çatışmaların gölgesinde geldi. Parlemanto’nun feshi, iki ülke arasındaki gerginliklerin beşinci gününe denk geldi ve bu süreçte 21 kişi hayatını kaybederken yaklaşık 600 bin kişi yerinden edildi. Güneydoğu Asya’nın uzun sınırında 817 kilometreyi bulan hat, geçmişte de sınır anlaşmazlıkları nedeniyle sıkıntılar yaşatmıştır. 28 Mayıs’taki kısa çatışmaların ardından taraflar sorunun barışçıl yolla çözümlenmesi konusunda anlaşmıştı. Yaklaşık iki ay sonra 24 Temmuz’da çıkan çatışmalarda 32 kişi daha hayatını kaybetti. ASEAN Zirvesi kapsamında 26 Ekim’de Kuala Lumpur’da taraflar barış anlaşmasını imzalarken, bu süreç bölgede yeni bir istikrar arayışını da gündeme taşıdı.