TR40-TR60 Sınıfına Yakın Mini Turbojet Motor Geliştirme ve Karşılaştırmalı Değerlendirme

Uçuş süresi yaklaşık 30 dakika sürerken tek motorlu bir uçak 6.000 metre irtifaya ve 0,75 Mach hıza ulaşabildi. AECC, motorun tüm çalışma koşullarında istikrarlı performans sergilediğini ve temel parametrelerde bir anormallik bulunmadığını bildirdi. Geliştirici ise testin, motorun daha yüksek irtifalarda ve daha karmaşık uçuş senaryolarında güvenilirliğini doğruladığını belirtti. Ayrıca motor ile uçak sistemi arasındaki güçlü uyum, başıboş mühimmatlar, insansız hava araçları (İHA) ve hedef dronlar için potansiyel yeni güç kaynağı ihtimalini gündeme getirdi. AECC, uçuşun Çin’in gelişmiş tahrik ve katmanlı üretim konularındaki bağımsız Ar-Ge yeteneklerini ilerletmede önemli bir adım olduğuna ve hafif, yüksek verimli havacılık motorları için yeni uygulama olanakları sunduğuna vurgu yaptı.

Bu motor hangi sınıfta değerlendiriliyor?
AECC’nin test ettiği motorlar 3D baskı ile üretilen turbojet sınıfına ait olup, mini/küçük turbojet motor kategorisine giriyor. Ayrıca motorlar tek yönlü mühimmat, kamikaze İHA’lar, hedef dronlar ve eğitim dronları gibi hafif platformlar için kullanılıyor.

Dünyada bu sınıfa benzer motorlar nelerdir?
ABD’de Williams F107, F112 ve F121 serileri (kamikaze mühimmat motorları) bu sınıfa yakın örneklerdir ve AGM-86 ALCM, Tomahawk (RGM/UGM-109) ve ADM-160 MALD gibi füzelere güç sağlar. Çin’in motoru bu kategoride değerlendirilmektedir.

Avrupa’da benzer motorlar
Microturbo ile Safran TR40 & TRI 60 serileri kullanıldığı platformlar arasında Storm Shadow/SCALP EG, Exocet mühimmatları ve hedef dronları ile eğitim İHA’ları bulunmaktadır. Bunlar da düşük maliyetli-mini turbojet sınıfına denk geliyor. TR40-TR60 bandının altına yakın bir performans bileşeni olarak değerlendirilebilir.

İran ve Rusya’da benzer çalışmalar
İran, Shahed-136 ve Wa’eed-2 gibi dronlarda minyatür turbojet/turbofan türevleri üzerinde çalışıyor. Rusya ise Satürn 36MT ve Salyut serisi mini turbojetleri kullanıyor; Kh-59 seyir füzesi, Kh-35 düşük irtifa mühimmatı ve mini hedef dronları bu motor sınıfıyla ilişkilendirilebilir. Çin’in motoru da bu ölçekte yer alır.

Mini turbojet kullanan SİHA’lar
Türkiye’de Kargı İHA (muhtemelen mini turbojet), ABD’de Raytheon Coyote Block 2, İsrail’de Harop/Harpy loitering munition, Rusya’da Geran-2 jet türevleri ve İran’ın jet tahrikli hedef dronları bu sınıfı temsil eder. Çin’in motoru, bu tür kamikaze/hızlı hedef dronlarına doğrudan uygun olacak şekilde konumlanmıştır.