TÜİK’ten Enflasyon Açıklaması ve Yanıltıcı Bilgilere Dikkat

TÜİK'ten Enflasyon Açıklaması

TÜİK, son zamanlarda kamuoyunda gündeme gelen enflasyon tartışmaları ve kurumla ilgili çıkan haberler üzerine bir açıklama yaptı. Yapılan yazılı açıklamada, "bilimsel açıdan TÜFE’ye eleştiri getiremeyen bazı çevrelerin, 143 temel başlık içinden cımbızla seçtikleri birkaç başlığa dair ya kasıtlı ya da kasıtsız olarak yanıltıcı beyanların devam ettiği gözlemlenmektedir" ifadelerine yer verildi. Ayrıca, "Eksik ve yanıltıcı bilgiler üretilerek madde fiyatı sonuçlarına ulaşılmaya çalışılması, seçilmiş homojen maddeler dışında kalan ürünlerin fiyatlarının yayımlanmaması kararının ne denli isabetli olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur" denildi.

• 08.07.2024 tarihinde gerçekleştirilen basın toplantısıyla kamuoyunun Tüketici Fiyat Endeksi hesaplamaları hakkında bilgilendirilmesi amaçlanmıştır.
• Toplantıda “Fiyatlar ne zaman ucuzlayacak?” sorusuna verilen yanıtın bağlamından koparılarak haberlerde yer aldığı görülmüştür.
• Toplantıda geçen “yüzde 45 ile yüzde 75 enflasyon arasında can yakıcılığı açısından pek bir fark bulunmamaktadır” ifadesi, yüzde 45 oranındaki enflasyonun halk için yüksek ve zorlayıcı olduğunu vurgulamak amacı taşımaktadır.
• Burada anlatılmak istenen, "Fiyatların ucuzlaması için enflasyonun negatif hale gelmesi gerektiği, bunun için de tek haneli seviyelere düşmesi gerektiğidir."

TÜFE sepetinde, 2024 yılı itibarıyla 12 ana harcama grubu altında 43 harcama grubu yer almaktadır. Bu harcama grupları altında 90 alt harcama grubu bulunmaktadır. Alt harcama gruplarının altında yer alan 143 temel başlıkta 406 madde ve bu maddeler altında 913 adet madde çeşidi bulunmaktadır. Bu kapsamda, TÜFE sepetindeki değişim oranları her ay 12 ana harcama grubu, 43 harcama grubu, 90 alt harcama grubu ve 143 temel başlık düzeyinde yayımlanmaktadır. Avrupa İstatistik Ofisi (EUROSTAT) tarafından yayımlanması beklenen en detaylı düzey ise temel başlık düzeyidir. Kurumumuz, temel başlık düzeyinde endeks değişimlerini uluslararası standartlara uygun bir şekilde kamuoyuyla paylaşmaktadır.

TÜİK, dünyadaki en şeffaf resmi istatistik kurumlarından biri olarak bilinmektedir. Ancak, bir köşe yazarı tarafından, kurumun daha önce Nisan 2022’de yayımladığı bazı madde fiyatlarının, halen yayımlanan temel başlık seviyesindeki fiyat endeksleri ile genişletilerek günümüze ait ortalama fiyat hesaplamalarının yapıldığı iddia edilmektedir.

Bahsi geçen yanıltıcı sonuçların bazı çevrelerce manipülasyon aracı olarak kullanılmasının ardından, bilimsel açıdan TÜFE’ye eleştiri getiremeyen bazı çevrelerin, 143 temel başlık içinden cımbızla seçtikleri birkaç başlığa dair yanıltıcı beyanlarının devam ettiği gözlemlenmektedir. İlgili köşe yazarının yaptığı hesaplamalar, özellikle bir temel başlık altında birden fazla maddenin ve madde çeşidinin bulunduğu durumlarda tamamen hatalı çıkarımlara yol açmaktadır.

Örneğin, “06212-Doktor muayene ücreti” temel başlığı, "Muayene katılım payı (Devlet, Uzman Dr.)", "Doktor muayene ücreti (Özel, Uzman Dr.)", "İlaç katılım payı" ve "Doktor muayene ücreti (Muayenehane, Uzman Dr.)" gibi farklı harcama paylarına sahip madde çeşitlerinden oluşmaktadır. Devlet hastanesi muayene katılım payları, özel hastane doktor muayene ücretleri ve muayenehane ücretleri gibi diğer ürün çeşitlerine göre daha yüksek harcama paylarına sahiptir.

Buna ek olarak, ilgili temel başlık altında hesaplanan fiyat ve değişim oranı matematiksel olarak yalnızca uzman doktor muayene ücretindeki değişimi ifade etmemektedir. Dolayısıyla, köşe yazarının devlet ve özel sektör tarafından sunulan sağlık hizmetlerini aynı fiyat düzeyinde değişim göstermiş gibi toplulaştırarak açıkladığı rakamlar hatalı bir yaklaşım içermektedir.

Bu tür manipülasyonların önüne geçilmesi adına, dünyanın önde gelen ülkelerinde madde düzeyinde tüm fiyatların hesaplanmadığı ve yayımlanmadığı bilinmektedir. İlgili köşe yazarının eksik ve yanıltıcı bilgileri kullanarak madde fiyatı sonuçlarına ulaşmaya çalışması, Türkiye İstatistik Kurumu’nun Avrupa Birliği’ne üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada’da olduğu gibi seçilmiş homojen maddeler haricinde kalan ürünlerin fiyatlarını yayımlamama kararının ne denli isabetli olduğunu bir kez daha göstermiştir.