Türkiye-İsrail Ticaret Verileri ve Güncel Durum Analizi
Türkiye ve İsrail Arasındaki Ticaret İlişkileri Üzerine Güncel Bilgiler
Birleşmiş Milletler (BM) Ticaret Veritabanı'na İsrail tarafından bildirilen verilere göre, Türkiye'nin İsrail'e Mayıs 2024 itibariyle toplam 2,8 milyar dolar tutarında ihracat yaptığı iddia edilmekteydi. Ancak, Türkiye Ticaret Bakanlığı bu rakamın gerçeği yansıtmadığını ve 2024 yılının ilk dört ayında gerçekleşen toplam ihracatın yaklaşık 1,5 milyar dolar olduğunu belirtti. Bakanlık, Mayıs ayından itibaren ise iki ülke arasındaki ticaretin tamamen durdurulduğuna dikkat çekti. Ayrıca, bu toplam ihracata Filistin’e gerçekleştirilen yaklaşık 797 milyon dolar tutarında ihracatın da dahil edildiği açıklandı.
Verilerdeki Farklılığın Temel Nedeni: İhracatın Gümrüklerde İsrail Üzerinden Geçmesi
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Direktörü Güven Sak, söz konusu farkın temel nedeninin, Filistin'e yönlendirilen ihracatın İsrail gümrüklerinden geçmesi olduğunu açıkladı. Sak, bu durumu şöyle açıkladı: "2023 ve 2024 yıllarını karşılaştırdığımızda, Türkiye'nin İsrail'e yaptığı ihracatın yaklaşık %46 oranında azaldığını, aynı dönemde ise Filistin'e yapılan ihracatın ise büyük bir hızla, yaklaşık %500 oranında arttığını görüyoruz." Ayrıca, Sak, Filistin'e yapılan ihracattaki ürün gruplarının, İsrail ile kesilen ihracat ürünleriyle büyük ölçüde örtüştüğüne vurgu yaptı.
İsrail ve Türkiye Verileri Arasındaki Farklılıklar ve Resmi Açıklamalar
Katar merkezli haber ajansı El Cezire, BM Ticaret Veritabanı'na dayanarak hazırladığı haberde, Türkiye'nin 2024 yılında en çok ihracat yapan ülkeler arasında beşinci sırada yer alarak yaklaşık 2,8 milyar dolar tutarında ihracat gerçekleştirdiğini iddia etti. Ancak, bu bilgiler, Türkiye Ticaret Bakanlığı ve Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından kesinlikle yalanlandı ve yanlış olduğu ifade edildi. Ankara yönetimi, 2 Mayıs 2024 tarihi itibarıyla, İsrail ile tüm ürünleri kapsayan ticaretin tamamen durdurulduğunu duyurdu. Aynı zamanda, ANKA Haber Ajansı'nın yaptığı incelemeler sonucunda, Mayıs 2024’e kadar İsrail’e gerçekleştirilen ihracatın yaklaşık 1,5 milyar dolar seviyesinde olduğu ve bu rakam ile BM ve TÜİK verileri arasında yaklaşık 1,3 milyar dolar tutarında büyük bir fark bulunduğu tespit edildi. Ayrıca, Türkiye’nin Filistin’e yaptığı toplam ihracatın ise yaklaşık 797 milyon dolara ulaştığı ortaya çıktı. Bakanlık açıklamasında, ilk dört ayda gerçekleşen toplam ihracata Filistin’e gönderilen ürünlerin de dahil edildiği vurgulandı.
Filistin'e Yönelik İhracatın Artış Trendleri ve Analizler
TEPAV Direktörü ve Ekonomist Güven Sak, ANKA Haber Ajansı’nın sorularını yanıtlayarak, BM Ticaret Veritabanı’nda görülen Türkiye-İsrail ticaret verilerindeki farklılıkların detaylarını açıkladı. Sak, TÜİK verilerine göre, Mayıs 2024 itibarıyla Türkiye’nin İsrail’e ihracatının tamamen durduğunu, buna karşın Filistin’e yapılan ihracatın ise büyük oranda arttığını belirtti. Ayrıca, BM verileri incelendiğinde, İsrail’in Türkiye’den yaptığı ithalatların Türkiye tarafından raporlanan ihracat rakamlarıyla uyuşmadığını vurguladı. Sak, şu önemli noktaları dile getirdi: "Türkiye’nin BM ve resmi kayıtlarda raporlanan Filistin’e ihracat rakamları, İsrail’in raporladığı Türkiye’den ithalat rakamlarıyla ciddi anlamda paralellik göstermektedir. Bu durumun temel nedeni, Türkiye’den İsrail ve Filistin’e yapılan ihracatların, Türkiye’den çıkıştan sonra İsrail gümrüklerinde kayda alınmasıdır. Bu nedenle, Türkiye’nin toplam ihracat rakamları, İsrail ve Filistin arasındaki ticaret verilerinin toplamında büyük farklar oluşmaktadır." Ayrıca, Sak, 2023 ve 2024 yıllarını karşılaştırdığında, Türkiye’nin İsrail’e olan ihracatının yaklaşık %46 oranında azaldığını, aynı dönemde Filistin’e yapılan ihracatın ise %500’e yakın artış gösterdiğini belirtti. Son olarak, toplam ihracat rakamlarının, bu iki ülke arasındaki değişimlerle birlikte yüzde 32 oranında azaldığını kaydetti.
Ürün Gruplarına Göre İhracat Artış ve Azalışlarının Paralelliği
Güven Sak, 2023-2024 döneminde ürün grubu bazında yaptığı incelemeye göre, İsrail’in Türkiye’den ithalatında görülen azalma ile Türkiye’nin Filistin’e ihracatında yaşanan artışın neredeyse birebir paralel seyrettiğini belirtti. Sak, bu durumu şu şekilde açıkladı: "İsrail’in Türkiye’den en fazla ithal ettiği ürün grupları arasında makine, elektronik, inşaat, taşıt ve maden sektörleri bulunuyor. 2024 yılında, bu sektörlerdeki ihracatımız ciddi oranlarda düştü. Ancak, aynı ürün gruplarında, Türkiye’nin Filistin’e yaptığı ihracat ise paralel şekilde önemli ölçüde arttı."