Türkiye’de Doğum İzni Düzenlemesi ve Ekonomik Etkileri: Uzmanların Gözünden

Türkiye’de doğurganlık hızının düşmesiyle birlikte hükümet, doğum izni süresini artırmayı hedefleyen bir yasa teklifi sundu. Yeni düzenleme ile doğum izni 16 haftadan 24 haftaya yükseltiliyor. Ayrıca sağlıklı bir hamilelik süreci olan kadınlar için doğum öncesi çalışma süresi 3 haftadan 2 haftaya indiriliyor; böylece doğum sonrasında daha uzun bir izin kullanma imkanı doğuyor.

Babalar için iznin eşitlenmesi yönünde adımlar atılıyor: çalışanlar için 5 gün olan izin, memurlar düzeyine çıkarılarak 10 güne yükseltilecek. Koruyucu aile olan çalışanlar için de 10 günlük mazeret izni getiriliyor. DÜNYA ORTALAMASINA YAKLAŞIM HaberTürk’te yayımlanan bir habere göre Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileriyle dünya genelinde ücretli doğum izni ortalaması yaklaşık 24,7 hafta. Türkiye’nin bu yeni düzenlemeden sonra bu ortalamaya yaklaşması öngörülüyor. Ancak ülkeler arasında farklılıklar sürüyor; Gürcistan’da 104 hafta, Bulgaristan’da 58 hafta, İngiltere ve Avustralya’da 52 hafta gibi uzun süreler örnek gösteriliyor.

İzin süresinin ödenen miktarla dengeli olması da kritik bir konudur. SGK, işçi ve esnaf kadınlara doğum izni sırasında geçici iş göremezlik ödeneği sağlasa da, memur kadınlar bu dönemde ücretlerinin büyük çoğunluğunu almaya devam ediyor. Örneğin, 1,5 asgari ücret maaşıyla çalışan bir kadın işçi için 24 haftalık izinde yaklaşık 155 bin TL civarında bir ödeme söz konusu olurken, memur kadınlar bu süreçte neredeyse tüm ücreti alabiliyorlar.

MEMURLARA YAKINLAŞTIRMA MÜMKÜN Devlet Memurları Kanunu kapsamında memurlar, doğum izni süresince mali ve sosyal haklarını koruyor; bazı ek ödemeler hariç. Ancak işçi kadınlar için aynı süre boyunca alınan ücretler genelde %56 ile sınırlı kalıyor. SGK verilerine göre 2025 yılında 12,65 milyar TL’lik toplam ödeme 4/a’lı kadınlara ve 291 milyon TL’lik ödeme 4/b’li kadınlara yapıldı. Bu rakamlar SGK bütçesinin toplamında nispeten küçük paylar olsa da, doğum yapan kadınların bütçesi üzerinde anlamlı bir etkide bulunuyor.