Türkiye’nin 2024 Satın Alma Gücü Paritesi ve Uluslararası Karşılaştırmalar

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin "Satın Alma Gücü Paritesi" (SGP) verilerini ayrıntılı bir şekilde açıkladı. Bu veri, ülkelerin tüketim alışkanlıklarına uygun, belirli standart bir mal ve hizmet sepetinin fiyatlarını temel alır. Böylece, farklı ülkelerdeki fiyat farklılıkları ortadan kaldırılarak, gerçek satın alma gücü ve ekonomik büyüklükler karşılaştırılabilir hale gelir.

Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından yayımlanan SGP verilerine göre, kişi başına GSYH endeksi, AB ülkeleri ortalaması 100 iken, Türkiye için bu oran 71 olarak belirlendi. Bu da, Türkiye’nin kişi başına gelir ve ekonomik göstergeler açısından AB ortalamasının %29 altında kaldığını gösteriyor. Söz konusu karşılaştırma, 27 AB ülkesi, 3 Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkesi (İsviçre, İzlanda, Norveç) ve 6 aday ülkesini (Türkiye, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Arnavutluk, Bosna Hersek) kapsamaktadır. Bu 36 ülke arasında, SGP’ye göre kişi başına GSYH en yüksek seviyede 242 ile Lüksemburg, en düşük seviyede ise 35 ile Bosna Hersek olarak kayıtlara geçti.

Bu endekste, Lüksemburg'un değeri AB ortalamasının %142 üzerinde iken, Bosna Hersek’in değeri %65 altında kaldı. Türkiye, Avrupa ortalaması olan 100'e kıyasla 80 puan ile, gelişmişlik açısından orta seviyede yer alıyor.

Refah ve Tüketim Düzeylerinin Karşılaştırılması

Gelişmişlik seviyeleri değerlendirilirken, kişi başına GSYH temel gösterge olarak kullanılırken, vatandaşların göreli refah düzeylerini anlamada ise kişi başına fiili bireysel tüketim endeksi daha anlamlıdır. Fiili bireysel tüketim, sadece satın alınan mal ve hizmetleri değil, aynı zamanda devlet veya kar amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından sağlanan eğitim, sağlık gibi çeşitli hizmetleri de kapsar.

Bu bağlamda, 27 AB ülkesi ortalaması 100 iken, Türkiye'nin bu endeksi 80 olarak ölçülmüştür. Bu da, Türkiye'nin tüketim ve yaşam standardının AB ortalamasının %20 altında olduğunu gösterir. Söz konusu ülkeler arasında, kişi başına fiili tüketim değeri en yüksek 141 ile Lüksemburg, en düşük ise 41 ile Arnavutluk ve Bosna Hersek olarak kayıtlara geçti.

Fiyat Düzeyi Endeksi ve Satın Alma Gücü

Fiyat düzeyi endeksi, ülkelerin ulusal para birimlerinin alım gücünü karşılaştırmakta kullanılır. Bu endeks, 100'den büyük ise, ülke karşılaştırılan ülke ortalamasına göre "pahalı", 100'den küçük ise "ucuz" olarak değerlendirilir. Türkiye'nin 2024 yılı fiyat düzeyi endeksi 47 olarak belirlenmiş olup, bu da Türkiye’de 100 euro karşılığı alınabilecek mal ve hizmetlerin, Türk lirası ile yaklaşık 47 euro değerinde olduğunu gösteriyor.

Özetle, bu veri, Türkiye'de satın alma gücünün Avrupa ortalamasına göre oldukça düşük olduğunu ortaya koyuyor. Eurostat ve OECD'nin ortak çalışmalarıyla hazırlanan bu endeksler, ülkeler arasındaki ekonomik yaşam standartlarını ve fiyat seviyelerini anlamada önemli göstergeler sağlar.

2024 Yılı Ülke Bazında Kişi Başına GSYH Endeksleri