Uluslararası Çip Tedarik Zinciri ve ABD Teslimat Kontrollerine Çin Tepkisi – MATCH Yasası Tartışması
ABD Kongresi’nin çip üretiminde kullanılan donanımlara yönelik yeni ihracat kontrolleri öneren yasa tasarısına Çin, ciddi endişeler taşıyarak yanıt verdi. Tasarının yasalaşması durumunda küresel yarı iletken sektöründe sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarının zayıflayacağını savunan Çin, bu düzenlemelerin uluslararası ekonomiyle ticaret dengesini bozabileceğini belirtti.
Çin Ticaret Bakanlığı, Dış İlişkiler Komitesi’nin onayladığı ve MATCH olarak adlandırılan tasarı ile ilgili açıklamalarda bulundu. Açıklamada, söz konusu girişimlerin ulusal güvenlik kavramını aşırı genelleyici kullandığı ve ihracat kontrollerinin kötüye kullanılabileceği ifade edildi. İlgili tasarıların meclise geçme süreci sonunda yasalaşması halinde, dünyanın çip tedarik zincirleri üzerinde ciddi olumsuz etkileri olacağı uyarısı yinelendi.
Çin’in açıklamasında, karşı tedbirlerin alınacağı ve Çin şirketlerinin yasal haklarının korunacağı vurgulanırken, tasarıların Çin üzerindeki etkileri dikkatle izleneceği belirtildi. Amerikan Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nde görüşülüp meclise sevkedilmesi planlanan yasa tasarısında, Çin’e yönelik çip üretimi için gerekli teknolojilerin ihracatında yeni kontroller getirilmesi ve Çin’deki üretim tesislerine donanım satan yabancı firmaların bu kontrolleri yerine getirmesinin sağlanması amacı bulunuyor.
Çin’deki çip üreticilerine uygulanan baskılar konusuna gelince, Amerika Birleşik Devletleri, Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) tarafından 7 Ekim 2022’de duyurulan bir düzenlemeyle Çinli üreticilerin ileri düzey çip teknolojilerine erişimini sınırlamaya yönelik adımlar attı. Bu çerçevede, çip üretimi için gereken malzeme, ekipman ve donanımların Çin’e ihracatında lisans gerekliliği getirildi. Listede yer alan şirketlerden bazıları arasında YMTC (Yangtze Memory Technologies) ve Naura Technology Group gibi Çin’in önde gelen hafıza ve yarı iletken donanım üreticileri bulunmaktadır. Düşündürücü bir adım olarak, 12 Aralık 2022’de bu liste genişletilerek yapay zeka çip endüstrisinde faaliyet gösteren 21 şirket de dahil edildi ve toplamda 36 Çinli şirket ihracat yasağı kapsamına alındı.