Yargıtay Kararı: Dul ve Yetim Aylıklarında Tek Ödeme ve Yüksek Limit Seçimi
Bir dul ve yetim aylığı için hak taleplerinde ortaya çıkan durumlarda ilk başvurunun nasıl sonuçlandığı ve hangi kanun hükümlerinin rol oynadığı netleşti. Bu karar, aynı anda iki ölüm aylığının bağlanamayacağını bağlayarak, emsal teşkil ediyor.
Olay, SGK’ya dul aylığı almakta olan bir kadının, Bağ-Kur emeklisi olan babasının vefatından sonra ikinci bir maaş talebinde bulunmasıyla başladı. Başvurunun reddedilmesi üzerine süreç yargıya taşındı; yerel mahkeme başvuruyu reddetti. Ancak istinaf mahkemesi, babanın 2008 öncesinde vefat etmiş olması nedeniyle davacı aleyhine değil lehine karar vererek çifte aylık için talebin gerekli olduğunu savundu. SGK’nın temyizi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önüne geldi ve nihai karar burada açıklandı.
Hak Sahipliği ve Öğrenim Zamanları Kararın temel direğini, sigortalı için şartların ölüm tarihi, hak sahibi için ise hak sahipliğinin kazanıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuatın belirlediği ilke oluşturuyor. Buna göre, davacı kadının babası hayatta iken evli olduğundan, yetim aylığı alma hakkı doğmamıştı. Yetimlik, ancak eşinin 1 Ekim 2008 sonrası vefatıyla ortaya çıktı. Bu nedenle, 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren ve çift maaş uygulamasını engelleyen 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği sonucuna varıldı.
Yüksek Aylık Seçimi Kuralı Kararda, eşin 1 Ekim 2008 sonrası vefat etmiş olması nedeniyle babadan doğan hak sahipliğinin de aynı tarihte oluştuğu belirtildi. Böylece, hem eşten hem de babadan doğan aylıklarını aynı anda almak mümkün değildir; mevzuata göre hak sahipleri yalnızca daha yüksek olan aylığı seçebilmekte, iki aylığın aynı anda ödenemeyeceği mahkeme kararıyla sabit hale geldi.
Uzman Görüşü SGK eski Başmüfettişi İsa Karakaş, kararı, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. Köşesinde, “Eskiden babam vefat etmişse hak saklıdır düşüncesinin her durumda geçerli olmadığı; ikinci maaşı almak için gerekli şartlar, o dönemde yürürlükte olan kanuna göre belirlenir” ifadelerini paylaştı.