Yıl Sonu Bilanço Düzenlemeleri ve Bankacılık Sektöründeki Faiz Değişiklikleri

Yıl Sonu Bilanço Düzenlemeleri Hız Kazandı

Bankacılık sektörü, yıl sonu bilanço düzenlemeleriyle birlikte hareketlenmeye başladı. Kasım ortasından aralık sonuna kadar süren bu bilanço makyajlama dönemi, bu yıl Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faiz indirim sürecine girmesiyle 32 ve 45 gün vadeli mevduatlarda yoğunlaşmış durumda. Bazı bankalar, kısa vadeli mevduat faizlerini 50 baz puan artırmaya şimdiden başlamış durumda. Öte yandan, 3 ay ve üzeri vadelerde faiz oranlarında 50-100 baz puanlık bir düşüş gözlemleniyor. Tasarrufların artmasıyla birlikte, kısa vadeli mevduat faiz oranlarında 100-200 baz puanlık bir yükseliş bekleniyor. Ekonomim'den Şebnem Turhan'ın haberine göre, bankalar yıl sonunda bilançolarının çok daha iyi görünmesi ve başarılarının öne çıkması için son 1.5 ayı oldukça yoğun geçiriyor.

Her yılın kasım ortasından aralık sonuna kadar olan süreç, bankalarda bilanço makyajlama çalışmalarına sahne oluyor. Bu çabalar, her yıl sonunda TL mevduat yarışını kızıştırırken, TL mevduat faizlerinde de yükseliş yaşanıyor. Ancak bu yılki dönem biraz farklı bir seyir izliyor. Merkez Bankası'nın politika faiz indirim döngüsüne başlayacağı sinyalini alan piyasa ve bankalar, standart TL mevduat yarışını 32 ve 45 gün vadelerde daha çetin bir şekilde geçiriyor. 3 ay ve daha üzeri mevduatlarda ise faizler daha düşük seviyelerde kalıyor.

Bankaların internet sitelerinde açıkladıkları faiz oranlarına göre, 32 ve 45 gün vadeli mevduat faiz oranları artık en çok tercih edilen 3 aya kadar vadeli mevduat faiz oranlarının da üzerinde yer alıyor. Örneğin, Ziraat Bankası, 50 bin liraya kadar mevduata 32, 45 gün ve 3 ay vadede yüzde 40 mevduat faiz oranı sunarken, mevduat miktarı 100 bin lira ve üzerine çıktığında oran yüzde 43’e çıkıyor. Vakıfbank, 32 ve 45 gün vadede yüzde 39 faiz oranına sahipken, 3 aya kadar vadede bu oran yüzde 38’e iniyor. İş Bankası, 50 bin liraya kadar mevduata 32 ve 45 günde yüzde 39, 3 aya kadar vadede ise yüzde 38 faiz oranı öneriyor. Halkbank, 32 ve 45 gün vadeye yüzde 39, 3 aya kadar vadeye ise yüzde 35 faiz oranı teklif ediyor. İş Bankası, 100 bin lira üzeri mevduata 32 ve 45 günde yüzde 42 faiz oranı veriyor. Garanti BBVA, 32 ve 45 gün vadede 50 bin liraya kadar olan mevduata yüzde 37,5 faiz oranı sunarken, 3 aya çıktığında vade mevduat faiz oranı yüzde 31,5’e iniyor.

Yapı Kredi yeni haftaya mevduat faiz oranlarında değişiklikle başladı. Bankanın açıkladığı oranlara göre, 32 gün vadeli 50 bin liraya kadar olan tasarruf için faiz oranı yüzde 46 seviyesine ulaşırken, 45 gün vadede bu oran yüzde 45’e geriliyor, 3 aya kadar vadeye gelindiğinde ise oran yüzde 43’e iniyor. Yapı Kredi, 250 bin lira üzeri mevduatlara 32 günde yüzde 46,5, 45 gün vadede ise yüzde 45 faiz oranı sunuyor. Akbank, tüm vadelerde 50 bin liraya kadar olan mevduata yüzde 37 faiz oranı verirken, mevduat miktarı 100 bin lirayı aştığında oran yüzde 39-40 arasına yükseliyor. QNB ise 32 günde 50 bin liraya kadar yüzde 40 faiz oranı öneriyor; 45 günde oran yüzde 37,5’e, 3 aya vadede ise yüzde 36’ya geriliyor. Aktif büyüklük sıralamasında ilk 10’da bulunan Denizbank ve TEB’in internet sitelerinde sadece tanışma ve hoş geldin kampanyalarına yönelik mevduat faizi oranları yer alıyor. Standart vadeli mevduat oranları ise bulunmuyor.

Bilanço döneminde yarışı kızıştıran bir diğer etmen ise birkaç yıldır aktif büyüklük sıralamasında yaşanan rekabet. Ziraat Bankası, tartışmasız liderliğini sürdürürken, ikincilik için Vakıfbank ve İş Bankası, dördüncülük için Halkbank ve Garanti BBVA, altıncılık için Yapı Kredi ve Akbank, sekizincilik için ise QNB ve Denizbank arasında yoğun bir rekabet devam ediyor. Bu rekabetin yılsonuna doğru daha da artması, bankaların yarışını da artırıyor. Bankacılık sektörü kaynakları, aktif büyüklük ilk 10’da çok acayip bir rekabet olduğunu belirterek, bu durumun da 31 Aralık’ta kapanacak bilanço dönemini etkilediğini ifade etti. Ciddi bir mevduat kapma yarışı olduğuna dikkat çeken kaynak, bazı bankalarda yüksek miktarlı tasarruflara mevduat faizi oranlarının yüzde 49,5-50’ye kadar çıktığını, diğer bankaların da mevduat kaybetmemek için benzer adımlar atmak zorunda kaldıklarını vurguladı.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre, bankaların aktif büyüklüklerine göre sıralaması, yılın ilk 9 ayında 2023 yılsonuna göre değişiklik gösterdi. Ziraat Bankası, 5 trilyon liraya dayanan aktif büyüklüğü ile birinci sırada yer alırken, Vakıfbank 3.6 trilyon lira ile ikinci, İş Bankası ise 3.2 trilyon lira ile üçüncü sırada. Halkbank, 2.8 trilyon lira ile dördüncü, Garanti Bankası 2.5 trilyon lira ile beşinci sırada yer aldı. Sıralama, bundan sonra ise 2023 yılsonundan farklı bir biçimde şekillendi. 2023 yıl sonunda altıncı sırada Akbank yer alırken, 2024 yılının 9 ayının sonunda yerini 2.3 trilyon lira aktif büyüklüğe ulaşan Yapı Kredi’ye kaptırdı. Akbank’ın 9 ay sonunda aktif büyüklüğü 2.77 trilyon lira oldu. Yine 2023 yıl sonunda 8’inci sırada yer alan Denizbank, 9 ay sonunda yerini 1.36 trilyon liralık aktif büyüklüğe sahip QNB’ye devretti. Denizbank’ın aktif büyüklüğü 1.33 trilyon lira seviyesinde kaldı.