Zaman Kapsülü Niteliğindeki Konserve Somonlar: Alaska Ekosisteminde 42 Yıllık Değişimin İzleri

Alaska’da kalite kontrol amacıyla uzun süre raflarda unutulan somon konserve ürünleri, bilim insanlarının laboratuvarlarında yeniden incelendi. Yapılan analizler, bu konserve balıkların geçmişe ait ekolojik ipuçları barındırdığını ve bölgenin deniz ekosisteminde 42 yıl süren bir değişimi gözler önüne seren bir arşiv görevi gördüğünü gösterdi. Ekolojik zaman kapsülü olarak değerlendirilen bu örnekler, tropikal olmayan soğuk sularda yaşayan türlerin arasındaki etkileşimleri ve besin zincirinin işleyişine dair ipuçları sunuyor.

Washington Üniversitesi’nden Natalie Mastick ile Chelsea Wood liderliğindeki ekip, 1979–2021 arasında avlanan somonlara ait 178 konserve kutusunu mercek altına alarak balık etlerinde yaklaşık 1 cm uzunluğunda anisakid tipi parazitler tespit etti. Bulgular, bu parazitlerin yaşam döngülerini tamamlamak için krillerden balıklara ve son olarak deniz memelilerine ihtiyaç duyduğunu ortaya koyarken, parazit sayısındaki artışın karmaşık bir besin zincirinin sağlıklı işlediğine dair güçlü bir gösterge oluşturduğuna işaret ediyor.

FARKLILIKLAR ÖNE ÇIKIYOR Çalışmada incelenen dört somon türü üzerinden elde edilen veriler, Keta ve Pembe Somon için 40 yıl içindeki parazit yükünde belirgin bir artış kaydederken, Gümüş ve Kızıl Somon için parazit seviyelerinin uzun yıllar boyunca nispeten sabit kaldığını ortaya koydu. Uzmanlar bu farkın anisakid türlerinin konakçı tercihleri veya çevresel faktörlerden kaynaklanabileceğini belirtiyor.

Gelecek için yeni finansman Kuzey Pasifik Araştırma Kurulu, Mastick ve Wood’a 2027 yılına kadar sürecek bir araştırma hibesi sağladı. 2025 yazında başlayan projede ekip, ringa, ançüez, ton ve kalkan balığı gibi diğer türlerin de geçmişe dönük ekolojik verilerini benzer yöntemlerle inceleyecek. Küresel ölçekli veriler, bazı bölgelerde anisakid yaygınlığının 1970’lerden bu yana yaklaşık 283 kat arttığını öngörüyor; Alaska verilerinin bu genel trende yerel düzeyde nasıl uyduğunu ise 2027 sonunda netleşecek.