Yakın zamanda bir ABD mahkemesi, genetik test hizmeti sunan 23andMe’nin tüketici verilerini iflas sürecinde satabileceğine dair bir karar verdi. Bu gelişmenin ardından, başta California ve Michigan olmak üzere birçok eyaletin başsavcısı, vatandaşlarını bu verilerin silinmesi konusunda uyararak bir çağrıda bulundu. Özellikle California’daki yetkililer, kullanıcıların genetik verilerini silmeleri ve tükürük örneklerinin imha edilmesi için adım atmalarını teşvik etti.
23andMe’nin kullanıcı sözleşmeleri, bu verilerin araştırma ve geliştirme amaçları doğrultusunda kullanılmasına ve toplu olarak üçüncü taraflarla paylaşılmasına izin vermektedir. Ancak, kullanıcıların büyük bir kısmı, bireysel düzeyde verilerin paylaşımına da onay vermiştir. Şirket, iflas veya varlık devri durumunda müşteri verilerinin devredilebileceğini açıkça belirtmişti. 2007 yılında kurulan ve adını insan vücudundaki 23 kromozom çiftinden alan 23andMe, 15 milyondan fazla müşterisine genetik test hizmeti sunmaktadır. Kullanıcılar, araştırmalara katılmayı da kabul etmişlerdir. Ancak şirketin piyasa değeri, 2021 yılındaki 6 milyar dolarlık zirveden sonra önemli ölçüde düşmüştür. 2023’te meydana gelen ve 7 milyon kişinin verilerinin sızdırıldığı büyük veri ihlali, bu değer kaybında kritik bir etken olmuştur.
Verilerin Hem Gizli Hem de Değerli Olması
23andMe’nin topladığı veriler, yalnızca genetik kodlardan ibaret değildir; kullanıcılarına içki alışkanlıkları, risk algıları gibi birçok konuda anket soruları yöneltilmiştir. Bu sayede yaklaşık 1 milyar veri noktası toplanmıştır. Bu veriler, hem son derece özel hem de ticari açıdan oldukça değerlidir.
Bu bilgiler, geçmişte ilaç şirketlerinin dikkatini çekmiştir. Örneğin, GlaxoSmithKline, 2018 yılında 23andMe’nin müşteri verilerini kullanma lisansı almış ve şirkete 300 milyon dolarlık bir yatırım yapmıştır. Ancak zamanla, bu verilerin güvenilirliği ve ticari değeri sorgulanmaya başlanmıştır. Michigan Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümünde Doçent Kayte Spector-Bagdady’nin Science Alert’te yayınlanan makalesine göre, 23andMe verilerinin satılması durumunda kullanıcıları bekleyen iki ana risk öne çıkmaktadır:
- Hukuki Soruşturmalar: Bu verilerin hukuki soruşturmalarda kullanılma ihtimali vardır. Örneğin, 2018 yılında Golden State Killer davasında benzer bir yöntemle zanlıya ulaşılmıştır.
- İstismar Riski: Bu verilerin sigorta veya sosyal medya platformları tarafından kötüye kullanılma olasılığı bulunmaktadır. Mevcut yasalar, genetik verilerin sağlık sigortası veya işe alımda kullanılmasını yasaklasa da, hayat sigortası gibi alanlarda bu tür korumalar mevcut değildir.
Ayrıca, genetik bilgiler kadar anketlerden elde edilen kişisel veriler de oldukça tehlikeli olabilir. Bu bilgiler, bireylerin zayıf yönlerini hedef alan reklam algoritmalarında veya sosyal medya manipülasyonlarında kullanılabilmektedir. Şirket verilerinin satışı olasılığı, milyonlarca kullanıcıyı verilerini silmeye yönlendirirken, uzmanlar bu tür hassas bilgilerin özel sektörle paylaşılmadan önce iki kez düşünülmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunmaktadır.
News
